رسالة تصاحب رفتاری؛ ماده خام جدید در اقتصاد پلتفرم‌ها

تصاحب رفتاری؛ ماده خام جدید در اقتصاد پلتفرم‌ها در اقتصاد دیجیتال، آنچه استخراج می‌شود فقط داده نیست؛ بلکه رفتار انسان است. شوشانا زوبوف در کتاب سرمایه‌داری نظارتی توضیح می‌دهد که مدل کسب‌وکار بسیاری از پلتفرم‌های دیجیتال بر پایه چیزی بنا شده که او آن را «مازاد رفتاری» می‌نامد. وقتی ما جست‌وجو می‌کنیم، کلیک می‌کنیم، مکث می‌کنیم، مسیر حرکت‌مان را ثبت می‌کنیم یا حتی فقط در یک صفحه چند ثانیه بیشتر می‌مانیم، ردپایی از رفتار خود باقی می‌گذاریم. بخشی از این داده‌ها برای ارائه خدمات لازم است، اما بخش بزرگ‌تری از آن استخراج می‌شود و به ماده خامی تبدیل می‌شود برای تحلیل، پیش‌بینی و در برخی موارد هدایت رفتار آینده کاربران. در این چارچوب، آنچه رخ می‌دهد نوعی تصاحب رفتاری است: تجربه‌های روزمره انسان‌ها به داده‌هایی تبدیل می‌شوند که پلتفرم‌ها آن‌ها را جمع‌آوری می‌کنند، تحلیل می‌کنند و در بازارهای پیش‌بینی رفتار به فروش می‌رسانند. بنابراین ارزش اقتصادی در این مدل نه از کالاهای فیزیکی، بلکه از پیش‌بینی و شکل‌دهی رفتار انسان‌ها تولید می‌شود. شوشانا زوبوف کیست؟ زوبوف استاد بازنشسته مدرسه کسب‌وکار هاروارد و از مهم‌ترین نظریه‌پردازان اقتصاد دیجیتال است. آثار او بر رابطه میان فناوری، قدرت اقتصادی و ساختارهای جدید نظارت در عصر پلتفرم‌ها تمرکز دارد. درباره کتاب کتاب The Age of Surveillance Capitalism که در فارسی با عنوان سرمایه‌داری نظارتی شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین آثار در تحلیل اقتصاد داده و قدرت پلتفرم‌هاست. زوبوف در این کتاب استدلال می‌کند که شرکت‌های فناوری با استخراج داده‌های رفتاری، نوع جدیدی از انباشت سرمایه را شکل داده‌اند که بر پیش‌بینی و مدیریت رفتار انسان‌ها استوار است. مرجع تخصصی اقتصاد هوش مصنوعی @AI_ECONOMIC