نگاه نو | Newvision

ادامه متن: از همگرایی راهبردی تا معماری امنیتی چندقطبی چرا نظم نوظهور اوراسیایی به چیزی فراتر از مشارکت‌های دوجانبه نیاز دارد؟ حتی مطالعات راهبردی غربی نیز ضمن اذعان به افزایش همکاری‌های امنیتی میان این چهار کشور، تأکید می‌کنند که این همکاری‌ها عمدتاً به شکل دوجانبه یا سه‌جانبه پیش رفته و هنوز به یک اتحاد رسمی چهارجانبه تبدیل نشده است. این تمایز اهمیت اساسی دارد. چندقطبی‌گرایی معمولاً با توزیع مجدد قدرت اقتصادی و سیاسی میان چند قدرت بزرگ تعریف می‌شود؛ اما صرف توزیع قدرت الزاماً به ایجاد یک نظم چندقطبی باثبات منجر نمی‌شود. هر نظم بین‌المللی به نهادها، انتظارات مشترک و سازوکارهایی برای مدیریت ناامنی نیاز دارد. اگر جهان چندقطبیِ در حال ظهور همچنان به معماری امنیتی‌ای وابسته باشد که عمدتاً در دوران برتری غرب شکل گرفته است، استقلال سیاسی آن از نظر ساختاری ناقص باقی خواهد ماند. در این چارچوب، اظهارنظر اخیر الکساندر دوگین شایسته توجه است. او اخیراً این پرسش را مطرح کرده که چه اتفاق دیگری باید رخ دهد تا روسیه، چین، ایران و کره شمالی ضرورت حرکت از همکاری‌های پراکنده به سمت یک محور فعال اوراسیایی، همراه با رزمایش‌های مشترک و سازوکارهای کمک متقابل را درک کنند. دوگین حتی صراحتاً از ضرورت ایجاد یک «بلوک نظامی» سخن گفته است. البته برای پذیرفتن اهمیت این پرسش، لزوماً نیازی به پذیرش تمام نتایج‌گیری‌های دوگین وجود ندارد. مسئله اصلی این نیست که آیا این کشورها باید نسخه‌ای اوراسیایی از ناتو ایجاد کنند یا خیر. تکرار ساده الگوی بلوک‌بندی قرن بیستم ممکن است صرفاً شکل دیگری از دوقطبی‌سازی را جایگزین شکل قبلی کند. پرسش عمیق‌تر این است که آیا می‌توان یک معماری امنیتی چندقطبی ایجاد کرد، بدون آنکه جهان بار دیگر به رویارویی دو بلوک متخاصم کشیده شود. این امر نیازمند چارچوبی متفاوت است. همکاری امنیتی می‌تواند از سطحی محدودتر و نهادمند آغاز شود: مشورت‌های راهبردی، سازوکارهای مدیریت بحران، رزمایش‌های دریایی و دفاعی، همکاری در حوزه اطلاعات و هشدار زودهنگام، حفاظت از مسیرهای انرژی و حمل‌ونقل، همکاری سایبری و تعریف روشن سازوکارهای کمک متقابل. چنین ترتیباتی لزوماً به معنای ایجاد یک ائتلاف تهاجمی نیست؛ بلکه می‌تواند در وهله نخست با هدف افزایش استقلال راهبردی اعضا و جلوگیری از انزوای جداگانه هر … خواندن کامل ←