Adabiyot va odamizot tegrasida

Ва алайкум ассалом. Раҳмат айтганингиз келсин. Сизга ҳам шу тилаклар.

Бугун Ўзбекистон халқ шоири Усмон Азим туғилган кун. Таваллуд кунда ушбу мўъжаз мақолани сизга илиндик. ЎЗНИ ФОШ (КАШФ) ЭТИШ САБОҒИ Мен Бойсунга бормасдан ҳавосидан тўйиб-тўйиб нафас олдим. Ундаги ҳар бир ўнгир, қиру адирлар, дов-дарахтлар қадрдон бўлиб қолди. Одамларини айтмайсизми?! Худди ўзимнинг қишлоғимда юргандекман. Ўў, бу масканни Ўзбекистон халқ ёзувчиси Шукур Холмирзаев билан бирга кезганимни айтмайсиз-ми? Эркин Аъзам ўқиган мактабдаги хотиралар. Усмон Азимнинг болалигидаги ажиб воқеалар. Ҳақиқатдан ҳам адабиёт саккизинчи мўъжиза. Мен ҳали таассуротларимни энди бошладим. Ўша афсонавий адиб Шукур Холмирзаевнинг дачасидаги суҳбатлар, унинг ижодга шўнғиган маҳалдаги қарашлари. Ўзига “чўкиб кетиш”и. Ёзувчи билан газеталар биносида лифтда 4-қаватгача бирга чиққанман. Нимадир дегим келарди. Ўша маҳалда мен ишлаётган “Маърифат” газетасида “Бу кишим – устоз, мен – шогирд” эссеси босилаётганди. Шуни ўқиётганимни айтиб, мақтандим. Жавоби шу бўлди: – Эринмаган, ўқияпсанми... Кунларнинг бирида тушликка чиқаётган маҳалим Шодмонқул Салом билагимдан ушлаб “Шукур ака ўлди” деб ўтиб кетди. Лекин тирик экан. Мен ўша ёзувчи билан неча кунлар бирга яшадим. Ҳар куни ишга келиб, қайтишда йўл бўйидаги қабристонда осуда ором олаётган шоир Шавкат Раҳмонни хотирлаб ўтаман. Сўзларни қайрайлик, тағин қайрайлик, Токи кескир бўлсин мисоли олмос, Ўткир сўз қолмаса шоирларидан, Ўткир сўз қолмаса, ҳеч нарса қолмас. Дунё ташвишларидан ортган бўлиб, бир мартагина мозорини тозалаган бўлдик. Ана шундай миллатпарвар, чапани, тўғрисўз шоир билан нафақат суҳбатлашиш, балки бирга саёҳатларга чиқиш насиб қилди. Сафарлар чоғида қанчалар завқланганимни ёзишга тафаккурим ожизлик қилади. Муҳими, шоирни инсон сифатида яқинроқдан танидим. Рауф Парфи билан диллашиш, унинг кўнглига сайр қилиш. Тириклик вақтида неча бор кўриб, суҳбатлашишга жазм қилолмаган ўзимни айблашлардан қутултирди. Шоирнинг “тирик ғусса” эканини англадим. “Назаримда, у ўлгани йўқ, ҳалок бўлди” деб ёзади муаллиф. Хаёл

“МУАЛЛИМНИНГ УКАСИ” –Катта бўлсанг, ким бўласан? –Абдураҳим муаллим... Болалигимдаги бу савол-жавобни ота-онам, опам, акам жуда кўп эслайди. Абдураҳим Худойқулов – биринчи ўқитувчим. Умрининг охиригача менинг тақдирим, қилаётган ишларим, ютуқларим билан қизиқиб ўтди. Биз “иши кўп” шогирдлар бир-икки бор йўқлаганимизни айтмаса, ёлчитиб эслаганимиз йўқ. Улғайганим сари ҳаёт менга жуда кўп меҳрибон устозларни тортиқ қилди. Туманимиз марказидаги лицей интернетдаги таҳсил чин маънода умримнинг бурилиш палласини ясади. 14 ёшимдан мусофирчилик заҳмини тота бошладим. Яширсам хатоимни хаспўшлаган бўламан, лицейдаги дастлабки ҳафтани аранг якунлаб, қишлоқдош синфдошим билан кўч-кўронимизни кўтариб, ўзимизнинг мактаб яхши экан, дея қайтиб келганмиз. Бир умрлик устозим – падари бузрукворим қайтариб олиб бориб, жойлаштириб келган. 30 йиллик муаллим – дадам тўғрисида алоҳида асар ёзиш мумкин, мана шу ғамхўрлигининг ўзи бир умр миннатдор бўлиб яшашимга арзийди. Лицей интернатдаги синф раҳбарим Дониёр Қаландаровдан кўп яхшиликлар кўрдим. Ҳалигача қўнғироқ қилиб, тергаб туради. Аксарият муаллимларимиз ўзларининг покизаликлари, меҳнатсеварликлари, илмга чанқоқликлари, ғамхўрликлари билан бизга сабоқ берган. Директоримиз Қурбон Ҳайдаров ҳар бир ўқувчини ўзининг фарзандидек кўрарди. Ўша йиллари битирувчиларнинг 90 фоизи (тахминан шу атрофда) олий ўқув юртларининг талабасига айланарди. Ўзбекистон Миллий университетидаги талабалик йилларимдан Ҳаёт муаллимнинг этагидан маҳкам тутдим. Салқироқ ушлаган маҳалим қилган хатоларимни вақт даволади. Ўша маҳаллар пойтахтда қишлоғимиздан журналистика соҳасида ишлаётган бирор кас йўқ эди. Телевидениеда “Юзма-юз” кўрсатувини олиб борадиган бахмаллик журналист Ҳусан Эрматовнинг чиқишларини фахрланиб кузатардик. Биринчи курснинг илк ўқув ойида “Маърифат” газетасига амалиётга келганимдаги қувончимнинг таърифини келтиришга бисотимдаги сўзлар етмаса керак. Ўқувчилик йилларимдан таҳририятда ишлайдиган барча муаллифларни исм-фамилияси орқали танирдим.