life off-roading Chat

جالبه که یکی از چالش‌های ADHD سخت بودن تشخیصشه. یعنی حتی برای متخصص‌ش هم پیچیده‌ست تشخیص دادنش، چه برسه به افراد فاقد صلاحیت علمی و تجربی…

‎ نگار با نوار مغزی یا چیزهای این چنینی و تست‌هایی که رسما با دستگاه‌ باشه تشخیص داده نمیشه؟

نه متاسفانه!‏ اختلال بیش‌فعالی/نقص توجه با یک آزمایش یا نوار مغزی (EEG) به‌طور قطعی تشخیص داده نمی‌شه. تشخیصش عمدتاً بالینیه؛ یعنی روان‌پزشک یا روان‌شناس متخصص با بررسی علائم، سابقه‌ی فرد از دوران کودکی، میزان تأثیر علائم روی زندگی و… تشخیص می‌ده. پرسشنامه‌های استاندارد و تست‌های توجه هم می‌تونن کمک‌کننده باشن، ولی به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دن.

یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های کار با روان اینه که خیلی وقت‌ها نمی‌تونیم مثل پزشکی بگیم: «بذار یه عکس بگیریم ببینیم مشکل کجاست!» مثلاً اگر استخوانی شکسته باشه، با رادیولوژی می‌تونیم شکستگی رو ببینیم؛ اگر بخوایم مشکلات داخلی رو بررسی کنیم، سونوگرافی و سی‌تی‌اسکن و آزمایش‌های مختلف می‌تونن اطلاعات خیلی مهمی بهمون بدن. اما اگر کسی افسردگی، ADHD، وسواس یا اختلال اضطرابی داشته باشه، معمولاً یک MRI یا نوار مغزی وجود نداره که بشه با نگاه کردن بهش گفت: «بله، این فرد این اختلال رو داره.» حتی با اینکه می‌دونیم اختلالات روانی با تغییرات و فرایندهای زیستی مغز ارتباط دارن، این تغییرات معمولاً به شکلی نیستن که یک تست پزشکی خاص بتونه تشخیص قطعی بده. برای همین در روان، خودِ داستان فرد تبدیل به بخشی از «داده» می‌شه: اینکه چه علائمی داره، از کی شروع شدن، در چه موقعیت‌هایی ظاهر می‌شن، چقدر زندگی فرد رو مختل می‌کنن و آیا توضیح دیگری برای اون علائم وجود داره یا نه. مثلاً دو نفر ممکنه هر دو بگن «من تمرکز ندارم»، اما یکی ADHD داشته باشه، یکی به‌خاطر کم‌خوابی و استرس نتونه تمرکز کنه و دیگری افسردگی یا اضطراب داشته باشه. ظاهرِ علامت یکیه، ولی علت می‌تونه کاملاً متفاوت باشه. همچنین هم‌پوشانی اختلالات و علائم خیلی زیاد هست، یعنی یک نفر ممکنه همزمان دو اختلال رو داشته باشه و هر دو رو نداشته باشه! درحالیکه در پزشکی می‌شه یک تشخیص نسبتا قطعی داد و بر اساس اون پروتکل درمانی چید، ولی در حوزه‌ی روان معمولا تشخیص قطعیِ قطعی وجود نداره و پروتکل درمانی روی لبه‌ی تیغ پیش می‌ره در واقع؛ و خب همین باعث می‌شه این توصیه‌های عمومی که در فضای مجازی هست یک شمشیر دولبه باشه، چون حتی اگر دو نفر علائم کاملا مشابه داشته باشن دلیل نمی‌شه مشکل یا اختلال یکسانی داشته باشن که از یک روش درمانی برای جفت‌شون استفاده کنیم یا یک پیشنهاد رو به هر دو بدیم. Life off-roading

‎ تا حالا اینطوری به قضیه نگاه نکرده بودم با اینکه خودم از این رفتار ضربه خوردم و الان یهو یک جرقه خورد که دتس ایت! تمام مدتی که من داشتم سر افسردگیم سرزنش میشدم که پاشو برو قدم بزن خوب میشی پاشو با دوستات برو خوب میشی تاثیر همین برچسب زنی های الکی بوده که هر کی دو روز حالش خوب نبوده به خودش میگفته افسرده و چند روز بعد هم خوب می‌شده پس من از نظر خانواده دارم اورری‌اکت میکنم و الکی بزرگش میکنم… وای واقعا الان روشن شد همه چی برام. نه تقصیر من بود نه خانواده‌ و اطرافیانم من یک چیز جدی و واقعی رو داشتم تجربه میکردم در صورتیکه تصویری که تا اون موقع دیده بودم از افسردگی واقعی نبود… در انتها اینم بگم که چنلتون به نظر من باید خیلی بیشتر دیده بشه و خیلی حیفه که آدم های بیشتری با علوم شناختیِ واقعی ولی با زبان ساده آشنا نشن

دقیقا همینه… فرد مبتلا به یک اختلال/بیماری، در سطح سلولی داره اون اختلال رو تجربه می‌کنه، نه در سطح ترند.

برای بعضی از این افراد، ADHD مفهومیه که به وسیله‌ش می‌تونن همزمان دو صفت باهوش و کم‌تمرکز رو باهم داشته باشن تا مسئولیت کم‌کاری‌هاشون رو نپذیرن «من خیلی باهوشم، اما نمی‌تونم تمرکز کنم و...» در حالی که تا جایی که حداقل من مطالعه کرده‌ام، مفهوم «هوش» با «کم‌تمرکزی» در تضاده تمرکز خودش یکی از معیارهای سنجش هوشه این‌همه آدم در جامعه نمی‌تونن همزمان باهوش و کم‌تمرکز باشن تعداد کسایی که همزمان باهوش و کم‌تمرکزن شاید در واقعیت خیلی کم‌تره

بله قطعا و دقیقا. از لحاظ بار روانی‌ش جالب نیست.

بخش “کالایی شدنِ موقعیت قربانی” مختصر، جالب، تأمل برانگیز!