"عزّ الدین عبد العزیز ابن فهد مکّی (۹۲۲ هـ.ق)" مورّخ و محدّث قرن نهم و دهم هجری و مؤلّف کتاب "غایة المرام بأخبار سلطنة البلد الحرام"، این اثر را به "زین الدین ابو زهیر برکات بن محمّد" امیرِ وقت مکّه اهدا نموده و از آنجایی که او از سادات بنی‌حسن علیه‌السلام بوده در ابتدای کتاب یکی یکی اجدادش را ذکر کرده و برخی اجدادش همچون امیرالمؤمنين و امام مجتبی علیهماالسلام را مدح نموده است. ابن فهد در ضمن ابیات مدح مولا به عنوان جدّ ابوزهیر، به فضیلت "باب مدینه علم" بودن حضرت اشاره کرده است و مرحوم میر حامد حسین در مجلّد مدینة العلم از عبقات، برای اثبات معتبر بودن حدیث "مدینة العلم"، این بیت از ابن فهد را به عنوان یکی از وجوه اثبات این حدیث نزد علمای عامّه ذکر کرده است:
متن عبقات چنین است:
«وجه صد و چهل و سوم: آنکه "عزّ الدین عبد العزیز بن عمر المعروف بابن فهد الهاشمی المکّی" حدیث "مدینة العلم" را در اشعار آبدار خود نظم فرموده زنگ ارتیاب و امترا از خواطر اهل اعتبار و استبصار زدوده چنانچه در کتاب "غایة المرام بأخبار سلطنة البلد الحرام" که نسخۀ عتیقۀ آن مکتوب زمان مصنّف پیش نظر فقیر حاضرست بذکر جناب امیرالمؤمنین علیه السلام گفته:
مفرّق الکتائب و مفرّج النوائب غضنفر الهیجاء بلا مریة و هزبر المعامع من غیر ما فریة ......
صِهْرُ الرَّسولِ أخوهُ 👈بابُ عُلومِهِ👉
أقضَی الصَّحابَةِ ذو الشَّمائِلِ وَالشِّیَمْ
.....
📖عبقات الأنوار، حدیث مدینة العلم _ قسمت سند(چاپ سنگی)، ۳۳۹ _۳۴۰ ؛ (چاپ جدید)، ۲/۲۰۱
این کتاب در سه جلد در سال ۱۴۰۶ هـ در سعودی با تحقیق فهيم محمد شلتوت منتشر شده است.
از این مطلب و ده‌ها قرائن دیگر آشکار می‌شود مرحوم صاحب عبقات علاوه بر دسترسی حیرت‌انگیز به منابع مهم از عامه و خاصه، از اوّل تا آخر کتب و منابع را خط‌به‌خط می‌خوانده است و همین پشتکار ایشان باعث شده انسان هنگام مطالعه آثارش گاهی اوقات از این همه مطالب و فوائد دچار حیرت شود.
نکته دیگر اینکه با یک جستجوی اجمالی آشکار شد که این کتاب از نسخ متعددی برخوردار نیست و محقق نیز تنها بر اساس نسخه مکتبه برلین شماره ۹۷۵۵ برای تصحیح بهره برده است.
غرض اینکه دسترسی مرحوم صاحب عبقات به کتب کمیاب و استفاده به جا از آنها، از وجوه تمایز مهم عبقات با سایر آثار مشابه است.
@mir_hamedhoseyn_110
@rasullib