۸ روز، ۸ تکنیک آزمایشگاهی | سفری کوتاه در دنیای آنالیز شیمیایی
What is GC?
در شیمی تجزیه، یکی از مهمترین اهداف، شناسایی و اندازهگیری ترکیبات موجود در یک نمونه است. بسیاری از نمونهها شامل مخلوطی از چندین ماده مختلف هستند و برای بررسی دقیق آنها، نیاز به روشهای جداسازی و آنالیز داریم.
یکی از پرکاربردترین تکنیکهای دستگاهی در این زمینه، کروماتوگرافی گازی (Gas Chromatography یا GC)است.
کروماتوگرافی گازی یک روش جداسازی و آنالیز است که برای بررسی ترکیبات فرار و نیمهفرار به کار میرود. در این تکنیک، اجزای یک مخلوط بر اساس تفاوت در فراریت، نقطه جوش و میزان برهمکنش با فاز ساکن از یکدیگر جدا میشوند.
در دستگاه GC، ابتدا مقدار کمی از نمونه توسط بخش تزریقکننده (Injector) وارد دستگاه شده و در دمای بالا به حالت بخار تبدیل میشود.
سپس یک گاز حامل بیاثر مانند هلیوم، نیتروژن یا هیدروژن، بخارات نمونه را به داخل ستون کروماتوگرافی منتقل میکند.
ستون، قلب دستگاه GC است. ترکیبات موجود در نمونه هنگام عبور از ستون، بر اساس میزان تمایلشان به فاز ساکن ستون و همچنین تفاوت در فراریت، با سرعتهای متفاوت حرکت میکنند و به ترتیب از ستون خارج میشوند.
هر ترکیب در زمان مشخصی به آشکارساز میرسد که به آن زمان بازداری (Retention Time) گفته میشود. در نهایت، دستگاه سیگنالهای دریافتشده را به صورت یک کروماتوگرام نمایش میدهد که هر پیک نشاندهنده یک ترکیب موجود در نمونه است.
اجزای اصلی دستگاه GC
🔹Injector (تزریقکننده):
محل ورود نمونه و تبدیل آن به بخار
🔹Carrier Gas (گاز حامل):
گازی که نمونه را در مسیر ستون حرکت میدهد
🔹 Column (ستون):
محل اصلی جداسازی ترکیبات
🔹 Oven (کوره):
کنترل دمای ستون برای افزایش کیفیت جداسازی
🔹 Detector (آشکارساز):
شناسایی ترکیبات خروجی از ستون و تبدیل آنها به سیگنال
کاربردهای GC
✔️شناسایی ترکیبات آلی فرّار (VOCs)
✔️ بررسی اسانسها و ترکیبات معطر🧴
✔️ آنالیز فرآوردههای نفتی و پتروشیمی
✔️ کنترل کیفیت داروها💊
✔️بررسی ترکیبات موجود در مواد غذایی
✔️مطالعه آلایندههای محیطی
✔️ آنالیز نمونهها در آزمایشگاههای تحقیقاتی و پزشکی قانونی⚖
منابع
📘 Skoog, D. A., Holler, F. J., & Crouch, S. R.
Principles of Instrumental Analysis, 7th Edition, Cengage Learning, 2017.
📘 McNair, H. M., Miller, J. M., & Snow, N. H.
📘Basic Gas Chromatography, 3rd Edition, Wiley, 2019.
📘 Grob, R. L., & Barry, E. F.
Modern Practice of Gas Chromatography, 4th Edition, Wiley-Interscience, 2004.
با ما همراه باشید.🌱
Instagram | Telegram | LinkedIn | Bale
548 ·