واقعیت تلخ این است که بازار فریلنسری و پروژههای برنامهنویسی در بسترهای غیررسمی مانند گروههای تلگرامی، به «جنگل» شباهت دارد. وقتی صحبت از اعتماد میشود، باید بدانید که رزومه (بهویژه در لینکدین که به راحتی قابل جعل است) و لحن مؤدبانه در ابتدا، هیچکدام تضمینکننده تخصص یا شرافت فرد نیستند.
درباره پرسش فنی شما در مورد فایلی که برایتان فرستادهاند: اینکه کسی مدعی شود یک کد پایتون به صورت «باینری» تحویل داده شده و «نمیدانسته خروجی این شده»، یک بهانهی کاملاً غیرحرفهای و اغلب دروغ است. خروجی پایتون در حالت عادی متن (Source Code) است. اگر چیزی به صورت باینری (مثلاً فایل کامپایلشده یا مبهمسازی شده) فرستاده شده، یا قصد داشته کار ناقص خود را بپوشاند و یا نیت مخرب (مانند بدافزار) داشته است. این رفتار نشانهی کلاسیک فردی است که یا برنامهنویس نیست و از کدهای آمادهی مخرب استفاده میکند، یا با این بهانهها سعی در خرید زمان برای غیب شدن داشته است.
در مورد بحث مقصر بودن قربانی، واقعیت این است که در فضای «بیاعتبارِ عمومی» که نهادهای قانونی قدرت نظارت بر قراردادهای دورکاری را ندارند، امنیت معامله تنها به عهدهی طرفین است. قانونِ نانوشته این است:
۱. هرگز پیشپرداخت سنگین ندهید: در پروژههای فریلنسری، عرف پرداخت باید «خرد» باشد (مثلاً بعد از دیدن خروجی در یک محیط مشترک یا دمو).
۲. اعتبار، نقد است، نه رزومه: شخصی که اکانت تلگرامش جدید است یا نام کاربریاش را مدام تغییر میدهد، ذاتاً بیاعتبار است.
۳. پلتفرمهای واسط: استفاده از پلتفرمهایی که «پرداخت امن» (Escrow) دارند، اگرچه در ایران با چالش مواجه است، اما تنها راه کاهش ریسک مالی است. پول باید نزد یک شخص ثالث یا سیستم خودکار باشد تا زمانی که کار تحویل داده شود.
به شما توصیه میکنم که اگر نام، شماره یا مستندات این فرد را دارید، به جای صرف انرژی برای شکایت (که در مسیرهای حقوقی پیچیده و شاید بینتیجه باشد)، نام و شماره کارت یا شماره تماس او را در «لیست سیاه» گروههای برنامهنویسی و وبسایتهایی که کلاهبرداران اینترنتی را معرفی میکنند (مانند تالارهای گفتگوی امنیت) منتشر کنید.
فریبِ رزومهها را نخورید؛ در این بازار، تخصص را باید در «خروجی کار» و «پایداری حضور فرد در گروههای تخصصی» دید، نه در ادعاهای شخصی که بلافاصله پس از گرفتن پول، آیدیاش را تغییر میدهد یا ناپدید میشود. این تجربهای دردناک اما لازم برای فعالیت حرفهای است. دیگر به هیچ «فرد ناشناسی» که رزومهاش فقط در چتهای خصوصی وجود دارد، اعتماد نکنید.