Postامی نوتر

امی نوتر ریاضیدان آلمانی، او را نیز باید یکی از فرازهای ذهن‌های تاریخ ریاضیات و فیزیک برشمرد. بیهوه نبود که آلبرت اینشتین او را خلاق‌ترین نابغه ریاضی زمان خود می‌دانست. اهمیت نوتر تنها در حل مسائل ریاضی نبود؛ او یکی از عمیق‌ترین پیوندهای میان ریاضیات و طبیعت را آشکار کرد. بزرگ‌ترین دستاورد نوتر، قضیه‌ای است که امروز به نام «قضیه نوتر» شناخته می‌شود. او نشان داد هر تقارن بنیادی در قوانین طبیعت، با یک قانون پایستگی متناظر است. به بیان دیگر، آنچه در دل تغییرات جهان ثابت می‌ماند، ریشه در نوعی تقارن دارد. این کشف، نگاه ما را به قوانین طبیعت دگرگون کرد و به یکی از ستون‌های فیزیک مدرن تبدیل شد. در علوم پیچیدگی، ما مدام با این پرسش روبه‌رو هستیم که: چه چیزهایی با وجود تغییرات فراوان، ثابت می‌مانند؟ کدام الگوها در میان دگرگونی‌های سیستم ناوردا هستند؟ چرا برخی ویژگی‌ها در مقیاس‌ها و شرایط مختلف حفظ می‌شوند؟ داروین: جهان تغییر می‌کند. نوتر: در دل تغییر، چیزهایی پایدار می‌مانند. تورینگ: از دل این فرایندها، الگو و شکل پدید می‌آید. این سه نفر، سه مفهوم بنیادین را به دانش پیچیدگی اضافه کردند: تغییر، ناوردایی و ظهور قضیه نوتر،فقط قضیه‌ای در فیزیک نظری نیست چراکه که اهمیت فلسفی آن بسیار گسترده‌تر است: نوتر رابطه‌ای عمیق میان «تقارن» و «آنچه در تغییرات پایدار می‌ماند» برقرار کرد. البته نباید این را بی‌ضابطه به همه سامانه‌های پیچیده تعمیم داد؛ قضیه نوتر یک قضیه دقیق ریاضی-فیزیکی است، نه نظریه‌ای عمومی درباره همه انواع پیچیدگی ها. دانش پیچیدگی پیوسته با این پرسش روبه‌روست که در میان تغییرات دائمی سیستم‌ها، چه چیزهایی پایدار می‌مانند و چه الگوهایی در مقیاس‌ها و شرایط مختلف تکرار می‌شوند. نوتر زبان ریاضی «ناوردایی» را به علم داد؛ زبانی که بعدها در مفاهیمی مانند جهان‌شمولی، قوانین مقیاس و الگوهای مشترک در سامانه‌های پیچیده بارها با آن روبه‌رو می‌شویم. امی نوتر سال‌ها در دانشگاه گوتینگن، یکی از بزرگ‌ترین مراکز ریاضیات جهان، تدریس می‌کرد، اما چون زن بود اجازه نداشت به نام خود استاد شود. چندین سال درس‌هایش را رسماً به نام داوید هیلبرت ارائه می‌کردند و دانشجویان در فهرست دانشگاه، درس او را با نام هیلبرت می‌دیدند. وقتی برخی استادان با استخدام او مخالفت کردند، هیلبرت جمله مشهورش را گفت: «دانشگاه حمام عمومی نیست که ورود زنان به آن ممنوع باشد.» این جمله به نمادی از دفاع هیلبرت از نوتر تبدیل شد. با روی کار آمدن حکومت نازی در سال ۱۹۳۳، نوتر به دلیل یهودی بودن از دانشگاه اخراج شد و آلمان را ترک کرد. او به کالج برین ماور در آمریکا رفت و تنها دو سال بعد، در سال ۱۹۳۵، پس از یک عمل جراحی نسبتاً معمول، بر اثر عوارض آن در ۵۳ سالگی درگذشت. https://t.me/+oTlrBOZFJlI0YTI0