اظهار نظر در کانال خورشید

نه به جنگ‌افروزی و جنگ‌طلبی ۲۰ تیر ۱۴۰۵ آیا جنگ‌افروزی و جنگ‌طلبی می‌تواند راهی برای عبور از بحران‌ها باشد؟ مقدمه: تجربه‌ی تاریخیِ سه دهه‌ی اخیر نشان می‌دهد که جنگ‌افروزی، نه تنها راهگشای هیچ بحرانی نبوده، بلکه منابع مادی و معنویِ دورانِ "گذارِ تمدنی" را به نابودی کشانده است. از جنگ‌های نیابتی در منطقه تا درگیری‌های نظامیِ تمام‌عیار، حاصلِ نهایی آنها فقط، ناامنی، نابودیِ اقتصادی و تشدیدِ سرکوب معترضان به وضعیت موجود و فقر و فساد سیستماتیک و نفوذ خارجی بوده است. به‌گواهی گزارش‌های بین‌المللی، هزینه‌های نظامیِ سرسام‌آور و کاهشِ سرمایه‌گذاریِ مولد، اقتصادِ کشورهایِ درگیرِ جنگ را به ورطه‌ی فروپاشی کشانده و "اضطرابِ اقتصادی" و "ناامنیِ مزمن" را به همراه داشته است . یکم: در حالی‌که بخش قابل توجهی از اندیشمندان و فرهیختگان غیر حکومتی در اکثر کشورها بر حفظِ منابعِ مادی و معنوی و تمرکز بر "شکوفاییِ ارگانیک" تاکید دارن، جنگ‌افروزی، با انحرافِ منابع از مسیرِ توسعه و عدالت، "اشباحِ" ناکارآمدی و فساد را بر جامعه مستولی می‌کند. دوم:  بخش مهمی از ادبیات صلح‌پژوهی بر این مهم متمرکز است که  هرگونه "روایتِ ستیزه‌جویانه" و "ایدئولوژیِ جنگ‌محور"، حافظه‌ی تاریخیِ جوامع را از "مسیرِ خرد" دور می‌کند و به "فلجِ شناختیِ جمعی" دامن می‌زند. ایدئولوژی‌های ستیزه‌جو، با تحمیلِ روایت‌های یک‌سویه و تخریبِ "کرامتِ انسانی" در سویِ مقابل، بسترِ "همزیستیِ مسالمت‌آمیز" را از بین می‌برند و جامعه را به "انفعالِ تاریخی" مبتلا می‌سازند. در چنین شرایطی، "گذارِ تمدنی" که نیازمندِ "افقِ حرکتیِ" مبتنی بر عقلانیتِ جمعی است، با شکست مواجه می‌شود . سوم: در رویکردهای نوین به حکمرانی و توسعه، "بازتعریفِ نقشِ انسان و دولت" در دورانِ گذار، بر "عدالت" و "کرامتِ انسانی" استوار است. اما جنگ‌طلبی، با به حاشیه راندنِ اخلاق و کرامت، نه تنها "نظمِ نوینِ تمدنی" را به تأخیر می‌اندازد، بلکه "فقر" و "ناامنیِ شغلی" را به اوج می‌رساند. هزینه‌هایِ سرسام‌آورِ نظامی، سرمایه‌گذاریِ مولد را از بین می‌برد و "مهاجرتِ نخبگان" را تشدید می‌کند. به اعتقاد این کنشگر مدنی: ❇️ به نظر می‌رسد جنگ‌افروزی، نه تنها "اسقاطِ نظام سلطه و ایادی داخلی آن" را ممکن نمی‌سازد، بلکه با تحمیلِ هزینه‌هایِ جبران‌ناپذیرِ اقتصادی و انسانی، "گذارِ تمدنی" را به تعویق می‌اندازد و استبداد را با لباسی دیگر بازتولید می‌کند. ❇️ به نظر می‌رسد تنها راهِ برون‌رفت از چرخه‌ی بحران‌هایِ تکراری، "صلحِ هوشمندانه" و "کنشِ مؤثر" در چارچوبِ عقلانیتِ جمعی است؛ کنشی که با "افشا" و "اسقاط" ساختارهایِ جنگ‌محور،  کشورها و جوامع را به سویِ "شکوفاییِ تمدنی" هدایت کند. توجه، توجه: جنگ‌طلبی و جنگ‌افروزی، میراثی جز ویرانی، آوارگی و ناامنی به همراه ندارد. تداوم این رویه، نه تنها امکان "گذارِ تمدنیِ نوین" را از بین می‌برد، بلکه جوامع را در "باتلاقِ ناامیدی" گرفتار می‌کند و هرگونه افقِ روشنی را برای نسل‌های آینده مسدود می‌سازد. ❇️ پاینده باد ایران و مردمی که صلح و خرد را بر جنگ و ستیز ترجیح می‌دهند ❇️ ✍️ غلامرضا رضائی (کنشگر مدنی، نظریه‌پرداز و محقق حوزه تحول تمدنی و هوش مصنوعی)