زیست میکرو یار

وقتی یک سلول، مسیر طبیعی خود را فراموش می‌کند.👾😵‍💫 به نظر شما چند درصد از سرطان‌های پستان در زنان واقعاً از ژن‌هایی می‌آیند که از خانواده به ارث رسیده‌اند؟🤔 و سهم سبک زندگی، تغذیه، محیط، هورمون‌ها و افزایش سن در این میان چقدر است؟ داشتن سابقه خانوادگی سرطان، لزوماً به معنای ارثی بودن سرطان نیست.‼️ در مجموع، تنها حدود ۵ تا ۱۰ درصد از همه سرطان‌ها به تغییرات ژنتیکیِ ارثی نسبت داده می‌شوند؛ بخش بزرگی از تغییرات سرطانی در طول زندگی و در اثر ترکیبی از خطاهای طبیعی تکثیر DNA، افزایش سن و عوامل محیطی ایجاد می‌شوند. بنابراین «ژنتیکی بودن» با «ارثی بودن» یکسان نیست. در سرطان پستان، حدود ۵ تا ۱۰ درصد موارد با یک تغییر بیماری‌زای ارثی در ژن‌های BRCA1 یا BRCA2 مرتبط هستند؛ ژن‌های دیگری مانند PALB2 و PTEN نیز می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند. اما وجود چنین ژنی به معنی قطعی بودن ابتلا نیست؛ بلکه استعداد ابتلا را افزایش می‌دهد. آیا سرطان پستان، تخمدان و رحم به یکدیگر مرتبط‌اند⁉️ گاهی بله، اما نه به این معنا که یکی مستقیماً باعث دیگری می‌شود. سرطان پستان و تخمدان می‌توانند در برخی خانواده‌ها بخشی از یک الگوی ارثی مشترک باشند؛ مهم‌ترین نمونه، جهش‌های بیماری‌زای BRCA1 و BRCA2 است. در حاملان این تغییرات، خطر هر دو سرطان به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. برای مثال: NCI خطر مادام‌العمر سرطان پستان را در حاملان BRCA1 حدود ۵۵ تا ۶۵ درصد و در حاملان BRCA2 حدود ۴۵ تا ۴۷ درصد گزارش می‌کند؛ خطر سرطان تخمدان نیز در حاملان BRCA1 و BRCA2 به‌طور محسوسی بالاتر از جمعیت عمومی است. در مقابل، سرطان «رحم» که در این بحث معمولاً منظور سرطان آندومتر است، بیشتر با عواملی مانند: افزایش مواجهه با استروژن چاقی و افزایش وزن دیابت نوع ۲ سندرم تخمدان پلی‌کیستیک برخی عوامل تولیدمثلی و افزایش سن، ارتباط دارد. حدود ۳ تا ۵ درصد سرطان‌های رحم به یک زمینه ارثی نسبت داده می‌شوند و سندروم لینچ مهم‌ترین سندرم ارثی مرتبط با سرطان آندومتر است. در سرطان تخمدان نیز سابقه خانوادگی اهمیت دارد؛ NCI گزارش می‌کند که حدود ۲۰ درصد سرطان‌های تخمدان حالت خانوادگی دارند؛ اما «خانوادگی» لزوماً معادل «کاملاً ارثی» نیست. بخشی از این موارد با BRCA1/2 و برخی ژن‌ها و سندرم‌های ارثی دیگر مرتبط‌اند. 💡پس چه چیزهایی قابل پیشگیری‌اند؟ هیچ روشی نمی‌تواند احتمال سرطان را به صفر برساند؛ اما می‌توان برخی عوامل خطر را کاهش داد. 💚 فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن در محدوده سالم، پرهیز یا کاهش مصرف الکل، نداشتن دخانیات و توجه به سلامت متابولیک از جمله اقدامات مهم هستند. در سرطان آندومتر، کنترل عواملی مانند چاقی، دیابت و اختلالات مرتبط با استروژن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. از طرف دیگر، در زنانی که سابقه خانوادگی قابل توجهی از سرطان پستان یا تخمدان دارند، مشاوره ژنتیک و در صورت مناسب بودن، آزمایش ژنتیکی می‌تواند به شناسایی افرادی که در معرض خطر ارثی بالاتری هستند کمک کند. 📍منابع: NCI. Genetics of Breast and Gynecologic Cancers (PDQ®) → Cancer.gov NCI. BRCA Gene Changes: Cancer Risk and Genetic Testing → BRCA، Cancer.gov Bellcross, C. A. (2022). Hereditary Breast and Ovarian Cancer: An Updated Primer for OB/GYNs ⭐️گرد آورنده: حدیث فتحی «انجمن علمی میکروبیولوژی و زیست شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان»