گروه مسعود پزشکیان گپ خبری

معمای نفت چین بزرگ‌ترین رقیب آمریکا یک‌تنه مانع وقوع یک بحران جهانی انرژی شده است. هیچ‌کس نمی‌داند این کشور چگونه دارد چنین کاری می‌کند یا اصلاً چرا چگونه چین توانسته تقریبا یک شبه واردات نفتش را به نصف کاهش دهد؟ این ترجمه کوتاهی از بخش هائی از مقاله اتلانتیک است در حالیکه من هم مثل بسیاری از خود می‌پرسیدم چگونه چین توانسته تقریبا یک شبه واردات نفتش را به نصف کاهش دهد؟ تنها جوابی که برای آن داشتم استفاده چین از ذخایر نفتش بود که مقاله میگوید سطح ذخائر آن هم تغییر نکرده! مقاله با وجود تماس با متخصصان نهایتا نمی تواند جواب قاطعی برای این سئوال بیابد. بهر حال این بریده کوتاهی است از مقاله: وقتی ایران تنگه هرمز را بست، کارشناسان هشدار دادند که ممکن است ظرف چند هفته قیمت نفت به بشکه‌ای ۱۵۰ یا حتی ۲۰۰ دلار برسد. معمای بزرگ جنگ ایران این است که چرا چنین اتفاقی نیفتاده است؛ چرا اکنون، با گذشت نزدیک به پنج ماه، قیمت نفت به‌زحمت از ۱۰۰ دلار فراتر رفته(مدت هاست که زیر 100 دلار است) آن هم در شرایطی که کشورهای سراسر جهان ناچار شده‌اند از ذخایر نفتی خود برداشت کنند. اکنون به نظر می‌رسد توضیحی برای این معما در حال شکل‌گیری است: چین. پیش از جنگ، چین که با فاصله‌ای بسیار زیاد بزرگترین واردکننده نفت جهان بود، بیش از کل قاره اروپا و تقریباً دو برابر دومین واردکننده بزرگ، یعنی آمریکا، نفت خریداری می‌کرد. اما چند هفته پس از آغاز درگیری، این کشور ناگهان خرید نفت خود را به‌شدت کاهش داد و سرانجام میزان وارداتش را در مقایسه با سطح پیش از جنگ به نصف رساند. در واقع همین امر توضیح می‌دهد که چرا قیمت‌های جهانی بسیار کمتر از پیش‌بینی کارشناسان افزایش یافته‌اند. با این حال، این تغییر خود معماهای تازه‌ای پدید آورده است. هیچ‌کس در خارج از چین دقیقاً نمی‌داند این کشور چگونه توانسته در حالی که از واردات نفت صرف‌نظر کرده نیازهای انرژی خود را تأمین کند یا چرا اصولا رهبران آن چنین مسیری را برگزیده‌اند. همچنین هیچ‌کس نمی‌داند این وضعیت تا چه زمانی می‌تواند ادامه یابد. میزان نفتی که چین دیگر خریداری نکرد، حدود پنج میلیون بشکه در روز بود رقمی معادل تقریباً یک‌چهارم نفتی که با بسته‌شدن تنگه هرمز از بازار خارج شد و برابر با کل واردات هند، سومین واردکننده بزرگ نفت جهان، است. این کاهش چشمگیر و پیش‌بینی‌نشده در تقاضای چین باعث شد این بشکه‌ها در اختیار دیگر خریداران قرار گیرند و از کمبودی جلوگیری شود که می‌توانست قیمت‌ها را به سطوحی واقعاً فاجعه‌بار برساند. روری جانستون، تحلیلگر بازار نفت و نویسنده خبرنامه معتبر Commodity Contextمی گوید: "چین بدون تردید مهم‌ترین عامل در پایین نگه‌داشتن قیمت‌ها بود. نکته اینجاست که هیچ‌کس، و تأکید می‌کنم هیچ‌کس، انتظارش را نداشت". تا زمانی که جنگ ایران ادامه داشته باشد نفوذ چین بر قیمت نفت این امکان را به پکن می‌دهد که در هر لحظه که اراده کند فشار و رنجی عظیم بر مصرف‌کنندگان آمریکایی و در واقع بر سراسر جهان وارد کند. حتی اگر چین تصمیم نگیرد از این توانایی استفاده کند، صرف این واقعیت که چنین امکانی را در اختیار دارد برای افزایش هرچه بیشتر نفوذ آن در امور بین‌المللی کافی است. جیسون بوردوف، مدیر بنیان‌گذار مرکز سیاست جهانی انرژی دانشگاه کلمبیا می گوید: "در بیش از ۵۰ سال گذشته هر بار که شوکی نفتی رخ می‌داد نخستین کاری که رئیس‌جمهور آمریکا انجام می‌داد تماس با ریاض بود تا سعودی‌ها را متقاعد کند کمک کنند. شاید اکنون جایی که همه باید با آن تماس بگیرند پکن باشد. قرارگرفتن در چنین موقعیتی قدرت بسیار زیادی به همراه دارد." https://x.com/i/status/2082864704264036847