Адмін, замест таго, каб змагацца з нейкімі фантомнымі ліцьвіна-фашыстамі вырашыў такі ўсё ж паспрабаваць паглядзець на сітуацыю не праз шызалетувіскую прызму? Гэта колькі прайшло? Год? Нарэсьце даведаўся пра тое, што яны робяць?
10 жніўня 1787 года нарадзіўся Ігнат Даніловіч – гісторык права, даследчык гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, выкладчык на Віленскім універсітэце, прыхільнік аднаўлення Вялікага Княства Літоўскага і шырэй Рэчы Паспалітай. У сувязі са справай Філаматаў і Філарэтаў рэпрэсаваны царскай адміністрацыяй і выгнаны з тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай. Даніловіч падкрэслівай значанне мовы дакументаў ВКЛ.
Падляшша
Беларускі выдавец Падляшша/Беласточчыны Яраслаў Іванюк напісаў запіс на конт назвы Падляшша/Беласточчына. Можна зразумець увагу, што часам беларускае (ці татарскае, або іншае тутэйша тамтэйшае) называецца падляскім, што можа прыхаваць народны/нацыянальны характар той ці іншай з'явы. Хаця Падляшша міжкультурнае і лагічна, што там мяшаюцца розныя ўплывы.
Аднак цяжка зразумець думку, што трэба выкарыстоўваць назву Беласточчына, замест Падляшша. Сам спадар Іванюк піша, што "Беласточчына — гэта тэрмін з канца XIX стагоддзя". Аднак дадае, што "У XX стагоддзі ён вырас у карэннае тоеснаснае (ідэнтыфікацыйнае) паняцце беларускай меншасці".
Падляшша - гэта ўсё ж такі гістарычная назва рэгіёну. Гаворка не пра сённяшную адміністрацыйную адзінку пад назвай Беластоцкае ваяводства, у склад якога ўвайшлі часткі іншых гістарычных рэгіёнаў. Таму ўзнікае пытанне, навошта (некаторыя) беларусы адмаўляюцца ад гістарычных назваў, каб потым наракаць, што "нам забралі/скралі"? Хопіць, што ў самой Беларусі тэрытарыяльны падзел даволі штучны, назвы на базе цэнтраў абласных цэнтраў, а напрыклад гістарычная Віленшчына падзеленая на тры адзінкі. І сёння большасць жыхароў там нават не ведае, што гэта за рэгіён.
Гістарычныя назвы - гэта гістарычная свядомасць і пераемнасць. Навошта адмаўляцца?
Варта нагадаць, што само Падляшскае ваяводства, тады яшчэ Вялікага Княства Літоўскага, узнікла ў 1513 г. Адносна этымалогіі, назва Падляшша выводзіцца ад "пад ляхамі", землю каля ляхаў, у суседстве.
Фрагмент інтэрв'ю 2023 г. Апісанне таго часу:
"Цікавасць свайго роду, да гісторыі сваёй краіны, патрыятызм ідзе ад ведання гісторыі"
Аляксандр Мілінкевіч не толькі прадстаўнік інтэлігенцыі, якія выдатна разумее пра важнасць гісторыі ў свядомасці (пры чым не толькі нацыянальнай), але таксама прыклад, што гістарычная сямейная памяць таксама вельмі важная. Пан Мілінкевіч з'яўляецца нашчадкам вызвольнага антырасейскага паўстання 1863-64 гг. і ў свой час папулярызаваў гісторыю ў роднай Горадні.
Пан Мілінкевіч адказвае таксама на пытанне хто мае адкрыць беларусам іхную гісторыю? Спойлер: YouTube, сям'я, каталіцкі Касцёл ці нават выпадковы чалавек. І чаму расейскі комплекс сярод беларусаў перашкаджае змяняцца.
Аляксандр Мілінкевіч: Без ідэнтычнасці мы прайграем Беларусь
Аляксандр Мілінкевіч адзначаўся тым, што быў свядомы таксама гістарычна. Варта нагадаць, што ён пісаў і казаў. Выбранае:
- Пра 1939 год і савецкую акупацыю - Яшчэ раз пра 1939 (і тут) - Не нейкі нацыянал-сацыялізм, а заходнерусізм Беларусі - Вынік адсутнасці дастатковага асэнсавання сталінізму - Жывы бальшавізм Расіі - Высновы з расійскай агрэсіі ва Украіне - інтэрв'ю - нацыянальная ідэнтычнасць і свядомасць праз сям'ю - камунізм - 2006 і "хорошие" расейцы - расійская імперскасць не ў беларусаў - помнік Вітаўту - патрыятызм праз веданне гісторыі - хамства не наша традыцыя - нашчадак паўстанцаў 1863-1864 - сям'я - сям'я і гістарычная памяць - дэнацыяналізацыя пад саветамі - Аляксандар Мілінкевіч, Станіслаў Аўгуст Панятоўскі і Воўчын
11 жніўня 1937 году НКВД СССР выдаў загад №00485, які распачаў адну з самых масавых нацыянальных аперацый савецкіх карных органаў падчас Вялікага тэрору - так званай "Польскай аперацыі".
Першапачаткова аперацыя мела доўжыцца 3, але расцягнулася на 14 месяцаў - са жніўня 1937 па лістапад 1938 г. Яна была скіраваная супраць палякаў СССР.
Гэтая нацыянальная меншасць найбольш актыўна супраціўляліся калектывізацыі і атэізацыі і разглядаліся ўладамі як "ненадзейны элемент", патэнцыйная "пятая калона", якая існуе да меркаванай вайны паміж СССР і Польшчай і краінамі Захаду.
Аднак у жорнавы рэпрэсій паводле загаду № 00485 таксама траплялі беларусы, рускія, украінцы, яўрэі і прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў.
У 1937-38 гадах НКВД арганізаваў шэраг нацыянальных аперацый, напрыклад, супраць латышоў, немцаў. Аднак "польская аперацыя" адрознівалася выключным маштабам рэпрэсій, размахам і жорсткасцю. Дакладная колькасць рэпрэсаваных паводле гэтай аперацыі да гэтага часу невядомая. Па дадзеных расейскага «Мемарыялу», паводле загаду № 00485 у БССР рэпрэсіям падвергліся прынамсі
19931 чалавек, з іх расстраляныя не менш за 17772 чалавек, астатнія 2159 - накіраваныя ў лагеры.
У 2022 годзе Цэнтр дыялогу Юліюша Мерашэўскага выдаў унікальны зборнік «Польская аперацыя» НКВД у Беларускай ССР у 1937-1938 гадах. Дакументы". Складальнікамі выступілі беларускія гісторыкі. Яны збіралі дакументы ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларус і варшаўскім Архіве дакументаў найноўшай гісторыі (Archiwum Akt Nowych), а таксама выкарысталі матэрыялы беларускага савецкага друку 1930-х гг. і ўспаміны сведкаў тых трагічных гадоў.
Апроч таго Цэнтр Мерашэўскага стварыў адмысловую старонку, прысвечаную "пльскай аперацыі", дзе сабраў частку імёнаў ахвяраў, успміны сведкаў, месцы памяці.
На здымках вокладка кнігі "Польская аперацыя...", а такама здымак і дакументы паляка Станіслава Каржанеўвскага, расстралянага ў Воршы 10.11.1937
12 жніўня 1654 года адбылася бітва пад Шкловам, у выніку якой войскі Рэчы Паспалітай (6-8 тыс.) пад камадваннем Януша Радзівіла перамаглі маскоўскія сілы (не менш за 20 тыс.) Цікавостка: у гэты ж дзень адбылося сонечнае зацьменне.