محمّد صادق الیاسی

نشانیِ جواهرِ قاجاری را اگر بهمان دادند، اول باید عنایتی داشت که چه کسی نقشه را کشیده، تا بعد بتوان دمِ فروشنده‌ی بیل، کلنگ و چراغ‌قوه را دید. بعضی سوگیری‌ها درمورد قیمتِ #نفت هم در نوع خودش جالب است، خصوصا با پیام‌هایی که بعد از رشته متنِ بالا دریافت کردم. قمارِ نفت یعنی، دورانِ "مالکیتِ منابع" به اتمام رسیده و دارند به دنیا پاسِ رونالدینویی می‌دهند؛ "مالکیت ظرفیت" همه‌ی بحثِ پیشِ‌رو است. انتقالِ مرکزِ خلقِ ثروت از مالکیتِ منابعِ خام به تواناییِ تبدیلِ آن‌ها به زیر‌ساخت، انرژی و صنعت. در زمانه‌ا‌ی پرسش از ثروت این بود: - چه داری؟ شاید زین‌پس پرش این‌باشد: - با داشته‌هایت چه کاری میتوانی انجام دهی؟ با طرحِ این پرسش، ذهن می‌رود سراغِ پرسش بعد؛ این ایده، موتورِ تقاضای کدام متریال و دارایی را روشن خواهد کرد؟ در این تِز، زنجیره‌ی منابع - استخراج - فرآوری - صنعت - صادرات نقش ایفا خواهد کرد؛ به‌دست آوردنِ کل زنجیره یعنی قدرتِ غایی و تعیین‌کننده‌ی میزانِ نفوذِ ژئوپولتیک. توقف در هر مرحله یعنی رضایت دادن به حاشیه امنِ درآمدِ ثابت... پ.ن 1: در همه‌ی این سال‌ها، خلق‌و‌خوی ایران (از رده‌ی تصمیم‌گیر تا عموم) عدمِ هماهنگی با این ایده را نشان می‌دهد، و بر اساسِ چرخه‌شناسی، تغییرات به مرور اتفاق خواهند افتاد و افرادی که در ابتدای مسیر، خود را با ایده هماهنگ کرده باشند، (اگر خدا بخواهد) از پیشگامانِ توده خواهند بود، که البته وابسته به کمّ و کیفِ اجرا نیز هست. پ.ن 2: این را نگویم بی‌انصافی‌ست، خدا بهترینِ هدایایش را روانه کند به کسانی که برای حفظ مالکیتِ منابع جنگیدند و ایستادند. مشکل این نیست که یک زاویه را می‌بینیم، اما دیدنِ فقط همان یک‌زاویه، قطعا مشکل‌ساز است...

برای همه‌ی آن‌ها که "رفتن‌ها" را محترمانه پذیرفتند... به حرمت همه‌ی دندان قروچه‌های بعد از بغض، به حرمت همه‌ی صبوری های بعد از حب و سکوت‌های مومنانه، به حرمت همه‌ی چای های یخ کرده و فتیله کردن پرز‌های فرش، به حرمت همه‌ی زل زدن‌ها به شکاف سقف و حبسِ دود‌های در تراس. حکمت این‌است: دل سپردن به آنچه بالاسری مقدر کرده‌. آن‌که رفته، حتما دلیل محکمی برای بستنِ کوله‌اش داشته؛ شاید هم چاره‌ای نداشته و رفته؛ باید دعایش کند؛ آن‌که مانده و حرمتِ لحظات خوب را نگه‌داشته و رنج کشیده و حسرتِ یک "آه‍ِ" بلند را بر دل روزگار و زمانه گذاشته است. دل می‌گوید: صبر بر رفته، پیشِ خدا، حرمتِ جانباز را دارد؛ می‌گویند صبر تلخ است، اما میوه‌ی شیرینی دارد؛ به حرمتِ این کلام هم که شده باید صبر کرد و خیلی چیزها را به جان خرید، آه کشید و البته حسرتِ یک فریاد و پژواکش را بر جگرِ کوه‌های اطراف گذاشت... "آه" نامِ کوچک خداوند است که یک الف و لامِ معرفه بر سرِ آن گذاشته‌اند که زبانم لال با بقیه اشتباه گرفته نشود. تنهایی، رنجِ بشرِ معاصر در این کره‌ی خیس است؛ تنها بودن، اما نه تنها‌تر از خدا... فرمود: مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ... ول‌مان نکرده... وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَىٰ... قول داده از دل‌مان در بیاورد... گریه، بغض، آه، حق است، ولی باید حرمتِ تنهایی را نگه‌داشت... همدلی محال است، مگر گاهی که دلشوره‌ی مرگ بر ما می‌وزد...شیرین است... #یادگاری

به گمانم، "هویت" چه ملّی، چه دینی و چه قومی، امکانی برای توسعه، همگرایی و همبستگی است نه بهانه‌ای برای واگرایی و گسست. هویت به ما این امکان را می‌دهد تابا کوچک‌ترین نسبتِ مشترک، پیوندهای جدیدتری بسازیم و یا پیوندهای کهنه را ریشه‌دارتر کنیم. اما اگر هویت، ایدئولوژیک شود، می‌تواند ابزاری برای طرد، گسست، تصفیه و یا حتی تسویه باشد! #یادگاری

هر قدر مردم پاکیزه و دردمندانه به سیاست رو می‌کنند، به گمان من برای بسیاری از سیاست‌ورزان حرفه‌ای و کنشگران حزبی، تعیین کننده‌ترین عامل در کنش سیاسی، عاملِ حسادت، قدرت‌طلبی و تسویه‌حساب است. گور بابای همه‌شان؛ سیاست همیشه یک سمتش منفعت است، اما عشق میان مردم باید بی‌غرض باشد، باید بدونِ فاکتور منفعت هم‌دیگر را به آغوش بکشیم. آتش کین داخلی و خارجی، شعله‌هایی دارد که میخواهد مستقیم ایمان و برادری ما را بسوزاند، کینه و حقد و بددلی هیزم‌های این آتش‌اند... خدای‌ما... لَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا... ربّنا... در دل‌های ما خیانت و حسد و کینه نسبت به هم قرار نده... حشر - ۱۰ ناصر خاکزاد در متری شش‌ونیم، دوازده کیلو شیشه را گردن گرفت، بچه‌کشی را اما زیر بار نرفت و‌ ننگش را به جان نخرید... چگونه است که با خبرِ کشته و سلّاخی‌شدنِ یک کودک یا هر هم‌وطنی! ابتدا به دنبال جریان‌شناسیِ متاثر از رسانه‌‌ها می‌افتیم، تا ببینیم آتشِ بغض‌مان را باید رو به چه کسی نشانه برویم؟ جان گرگان و سگان هریک جداست متحد جان های شیران خداست مولوی "شادی" آن‌گاه رو می‌آورد که انسان "آزاد" باشد. آزادی آن‌گاه رو می‌کند که انسان توانِ تهی کردن خود از "توهمات" را داشته باشد. توهمات آن‌گاه پراکنده می‌شوند که انسان با "خود‌ِاصیل" خویش رو‌به‌رو شود. خودِ‌اصیل آن‌گاه حجاب از چهره‌ی خویش می‌گشاید که انسان در وجدانِ خویش مطیع "آن‌ها" نباشد. "آن‌ها"، همان فردِ هزار تکه شده در هزارتویِ آینه‌ها هستند؛ همان توده‌ی بی‌قواره‌ی یک‌شکلِ گم‌شده در هیاهوی هم. همان جماعتِ یک‌رنگِ شکل یافته از اخبارِ رسانه‌ها! و رها شدن از این تارهای در‌هم‌تنیده با "مرگ‌آگاهی" میسر می‌شود. پ.ن: تف به روت دنیا، مبال و مستراح و خواب در رفته، مگر کلا چند روز هستی؟ #یادگاری

میخواهیم با ر.م.ق یک بیزنسی راه بی اندازیم در یک دوراهی گیر کرده‌ایم. او می‌گوید بیا یک شیره‌کش خانه بزنیم در کنارش هم یک کمپ ترک اعتیاد، گردش مالی‌اش برای تو، مالیاتش هم برای من؛ من هم میگویم بیا یک فلافلی بزنیم، نخود اعلا استفاده کنیم و در خانه‌ها با انرژی بادی، نیروگاه بادی برای تامین برق ایجاد کنیم. نمی‌دانم کدام موفق‌تر است، ولی علی‌الحساب قرار برآن شد که هرچه موجودی طلا داریم صفر کنیم تا به نتیجه برسیم.

دُن کیشوت، که Cervantes با عنوانِ مرثیه‌ای از مرگ شوالیه‌ها نوشت. دُن کیشوت فقط یک آدم اشتباهی نبود. او در زمانِ اشتباهی، گمانی اشتباه داشت. جهانِ او، جهانِ قهرمانانِ واقعی و عاشقانِ دلباخته‌یِ صادق نبود. حتی اگر او یک شوالیه‌یِ واقعی بود، باز هم تمسخر می‌شد و در کنج‌وکنارِ شهرها، کودکان با انگشت نشانش می‌دادند و قهقهه می‌زدند. این همان کاری است که سیاست با ما می‌کند. جهانِ سیاست، حتی سیاست‌بازی های مجازِستان، جهانِ برهنه‌یِ ریشخند و تمسخر و انگ و ننگ است. چه بسیار کسانی که در جنگهای واقعیِ پیشین، قهرمانانی واقعی، و در کرامتِ اخلاقی سرآمد بودند، اما در شهربازیِ سیاست، ریشخند می‌شوند و کرامت و شهامت‌شان به چیزی نمی‌ارزد. سیاست بازار خرید و فروش کرامت و شهامت است. تمام داشته‌های نفیسِ حقیقی، به قیمت روز، در قبالِ رأی و اقبال و سهمی از قدرت معامله می‌شود. برندگانِ بازارِ سیاست، دلالانِ سیاسی هستند. آنها که خود چیزِ نفیسی ندارند، و با معامله‌ی گنجینه‌هایِ دیگران و به قیمتِ تهی‌دست کردنِ آبرومندان، به جیب و جایگاه می‌رسند. قهرمانان -اهل کرامت و شهامت- آنگاه که وارد سیاست می‌شوند، یا سفیه‌اند و نمی‌دانند که به محضِ ورود، به‌تقصیر ورشکسته هستند، و یا بسیار فداکارند؛ گروه دوم را، هر چند کم‌یابند، می‌ستایم‌. حافظ و سایر بزرگانِ حکمت و هنر ما، تلاشِ بسیار کردند تا از حقیقتِ باطنیِ این مرامِ والا در برابرِ ظواهرِ ریاکارانه و فُرمِ تهی از معنا محافظت کنند؛ پ.ن از حافظ: نه هرکه طَرْفِ کُلَه، کج نهاد و تند نشست کلاهداری و آیین سروری داند هزار نکته‌ی باریک‌تر ز مو اینجاست نه هر که سَر بتراشد، قلندری داند #یادگاری