CSSC Baku

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov İctimai TV-nin efirində gedən "Diqqət Mərkəzi" verilişində "Sülh məsələsində Ermənistana etibar etmək olarmı?"  mövzusunda fikirlərini bölüşüb. Daha ətraflı: https://youtu.be/ff_KfEYmjEA?si=CwD1Hj0QHHiXNPfI

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov Pressklub TV-nin efirində gedən “Əsas sual” verilişində qlobal və regional siyasi gündəmin ən aktual mövzuları üzrə fikirlərini bölüşüb. Daha ətraflı:  https://www.youtube.com/watch?v=SZsaIh1d2E4

ABŞ Cənubi Qafqazda nə tapıb? ABŞ-nin Cənubi Qafqazdakı fəaliyyətinin səbəbini anlamağa çalışarkən tez-tez bir sual ortaya çıxır: Vaşinqton Qafqazda nə itirib?! Biz əks istiqamətdə düşünməyə və ABŞ-nin bölgəmizdə nə tapmaq istədiyini anlamağa çalışacağıq. 1990-cı illərin əvvəllərindən bəri ABŞ regionda fəal iştirak edir. Onun ən böyük nailiyyəti Azərbaycandan Aralıq dənizinə neft kəmərinin çəkilməsi idi. Layihənin həyata keçirilməsindən sonra Obamanın rəhbərliyi altında ABŞ praqmatik yanaşmadan ideoloji yanaşmaya keçidə başladı ki, bu da münasibətlərdə böhranlara səbəb oldu. Obama ABŞ-nin regiondakı maraqlarından imtina edərək, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhə əhəmiyyət vermədən Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşmasını dəstəklədi. Rusiya diplomatiyası solçu-liberal dairələr tərəfindən ABŞ prezidentliyinə gətirilmiş bu təsadüfi şəxsdən məharətlə istifadə etdi. Bu gün regionda yeni parametrlər ortaya çıxır: Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh, Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması və qalan kommunikasiyaların açılması. Trampın rəhbərliyi altında ABŞ yeni paramterləri nəzərə alaeaq və onları təşviq edərək, regional proseslərdə fəal iştirak etməyə başladı. ABŞ-nin İran və Rusiyadan fərqi də məhz budur. Mümkün geosiyasi səbəblər Əvvəlcə coğrafiyanın əsas anlayış kimi çıxış etdiyi geosiyasi amilləri nəzərdən keçirəcəyik. Cənubi Qafqaz Rusiya ilə İran arasında yerləşən bir bölgədir və Moskva ilə Tehran hazırda ən zəif vəziyyətdədirlər. Rusiyanın Gürcüstanla problemlərini həll etmək, yəni Abxaziya və Sxinvali bölgəsinin Gürcüstana qaytarılmasını asanlaşdırmaq niyyəti yoxdur; Rusiya Ermənistanla hələ illərlə davam edəcək ağrılı bir ayrılıq prosesi yaşayır; Azərbaycanla isə yeni bir normallıq formalaşır. İran isə müharibədən sonra bir neçə il özünə gələcək, hələ yeni toqquşmaların da baş verməsi mümkündür. ABŞ üçün Mərkəzi Asiyaya çıxış onun motivasiyasının vacib bir hissəsidir və Mərkəzi Asiya istiqamətində görülən bütün işlər Vaşinqto… Read in full →

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov İctimai TV-nin efirində gedən "Diqqət Mərkəzi" verilişində "Ermənistan seçkiləri 2026: Paşinyan qalib gələcək?"  mövzusundakı müzakirələrdə iştirak edib. Daha ətraflı: https://www.youtube.com/watch?v=kDDJaKD1TH8&t=2221s

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov Pressklub TV-nin efirində gedən “Əsas sual” verilişində "Rusiya Ermənistanda uduzdu, Paşinyanı nə gözləyir?" mövzusunda fikirlərini bölüşüb. Daha ətraflı: https://www.youtube.com/watch?v=HSfKDDacErI

CQTM-in direktoru Fərhad Məmmədov: “Verdiyim cavablar BBC-nin maraqlarına uyğun olmadı” Ötən həftə, çərşənbə günü, 17 iyun tarixində BBC-nin Azərbaycan Bürosunun əməkdaşı mənə Ermənistanda keçirilən parlament seçkilərindən sonra Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh gündəliyi ilə bağlı müsahibə vermək xahişi ilə müraciət etdi. Mən səfərdə olsam da, səhər saat 9:00-da müsahibə üçün vaxt tapa bildim. Britaniya təbliğatını dinləmək və küləyin hansı tərəfə əsdiyini görmək həmişə maraqlıdır. Suallar referendum, onun keçirilməsinin mümkünsüzlüyü, Azərbaycanın mümkün hərəkətləri və Ermənistandakı daxili siyasi vəziyyətin mürəkkəbliyi ilə bağlı idi. Suallar arasında Bakının öz referendum tələbləri ilə Ermənistan hökumətini lazımi nəticəni əldə etmək üçün inzibati resurslardan istifadə etməyə təhrik etməsi fikri də var idi. Mən sadəcə qeyd etdim ki, Vaşinqton, London və Brüssel Ermənistan seçkilərini demokratiyanın qələbəsi kimi tanıyıb və Ermənistan baş nazirinin seçkilərdən əvvəl və sonra atdığı bütün addımlar demokratik hesab olunur. Odur ki, Ermənistan baş naziri eyni qayda ilə, yəni demokratik üsullarla ölkədə referendum keçirilməsinə nail olmağa davam edə bilər. Xüsusilə də, nəzərə alaq ki, bu, Ermənistanın daxili işidir. Son sual Azərbaycanın Ermənistan-Türkiyə sərhədini bağlı saxlamaq üçün Türkiyəyə təzyiq göstərməyə davam edib-etməyəcəyi ilə bağlı idi. Mən cavab verdim ki, Türkiyə prezidenti öz qərarlarını özü verir və məsləhətə ehtiyac duymur. Ona təzyiq göstərmək isə sadəcə mümkün deyil. Azərbaycanın Ermənistanla razılaşdırılmış sülh gündəliyi və mövqeyi var, rəsmi Ankara bu gündəliyi dəstəkləyir. Suallara nəzər saldıqda Londondan alınan əsas tezislər aydın idi. İki gün keçdi, amma müsahibə BBC Azərbaycan Bürosunun “YouTube” kanalında görünmədi. Jurnalistə yazdım, cavabında mətn üzərində işlədiklərini bildirdi. Bir neçə gün sonra müsahibənin taleyilə bağlı yenidən soruşanda bürodan videomaterialdakı təsvirlə bağlı problemlərin olduğu bildirildi. Cavab verdi… Read in full →

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov Pressklub TV-nin efirində gedən “Əsas sual” verilişində "Putin çıxılmaz durumda: Hansı qərarlar gözlənilir?" mövzusunda fikirlərini bölüşüb. Daha ətraflı:  https://www.youtube.com/watch?v=o3YZ9NalQsI

Azərbaycan üçün gözləmə vaxtı Son bir neçə həftə ərzində Azərbaycan diplomatiyası gözləmə rejimindədir. Azərbaycan gözləmək imkanı olan ölkələrdəndir, müasir beynəlxalq münasibətlərdə bu hal olduqca dəyərli bir aktivdir. İkitərəfli formatda Azərbaycanın yalnız Türkiyə qarşısında öhdəlikləri var və bu öhdəliklər tam həcmdə yerinə yetirilir. Azərbaycan XİN-in İsrail hökumətinin qondarma "erməni soyqırımını" tanımasına reaksiyası məhz bunun nümayişidir. İyul, avqust, sentyabr və qismən oktyabr - Cənubi Qafqaza təsir edən bir neçə məsələ üzrə qeyri-müəyyənlik və təlatümlü dövr olacaq. Həmin məsələləri nəzərdən keçirək: ABŞ/İsrail vs İran. Bütün göstəricilərə görə, proses uzanacaq, İsrail və İrandakı bəzi dairələr yeni münasibətlər sisteminin qurulmasında maraqlı deyillər. İranda hələ də vəziyyət dəyişə bilər, çünki razılaşmalar konkret şəxslərə (Prezident, Parlamentin spikeri) bağlıdır. Halbuki hərbçilər prosesdən kənarda qalıblar. Əgər Xamneyi atasının dəfn mərasimində görünməsə (bu, ən təhlükəsiz yerdir, çünki çoxlu xarici qonaq olacaq), onda onun fəaliyyət qabiliyyəti haqqında şayiələr elita daxili qruplar arasındakı çatları daha da dərinləşdirəcək. Xamneyinin "prinsipcə razı olmadığını" və yalnız Prezident Pezeşkianın məsuliyyəti öz üzərinə götürməsi səbəbindən razılığını bildirən çoxmənalı mövqeyi SEPAH hərbçilərinin hərəkətə keçməsi üçün səbəb ola bilər. Qeyri-müəyyənlik İsrail və ABŞ-dəki seçkilərə qədər davam edəcək. Rusiya vs Ukrayna. Gərginlik getdikcə artacaq. Moskva və Kiyev ABŞ-nin növbəti fəallığını gözləyir (bu, avqust-sentyabrda mümkündür) və öz danışıq mövqelərini maksimum gücləndirirlər. İsrail vs Türkiyə. Netanyahu hökumətinə parlament seçkilərində dayanıqlı olmaq üçün düşmən lazımdır. Əgər İrana zərbələr endirməyə imkan verməyən və Livandakı fəaliyyətləri məhdudlaşdıran ABŞ - İsrail razılaşmalarını pozmaq mümkün olmasa, onda Qəzzada HƏMAS-ı ayağa qaldırmaq lazım gələcək. Hərçənd, orada da artıq Trampın başçılığı ilə Sülh Şurası var. Qalır Türkiy… Read in full →

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov İctimai TV-nin efirində gedən "Diqqət Mərkəzi" verilişində "Bakıdan Moskvaya mesaj: Azərbaycanın yeni Cənubi Qafqaz planı" mövzusunda fikirlərini bölüşüb. Daha ətraflı: https://youtu.be/U_GFcvUPp44?si=b00EsCZcYQFcym5P

BMT Baş katibinin Kipr təşəbbüsü barədə…   Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Katibi Antoniu Quterreş səlahiyyət müddətinin sonuna yaxın Kipr ilə bağlı təşəbbüslə çıxış edib. Quterreşin Kipr problemini xatırlaması özlüyündə təəccüblüdür.   Kipr mövzusu Şərqi Aralıq dənizi bölgəsi deməkdir. Bu region Azərbaycan üçün vacibdir. İlk növbədə bu, Türkiyənin və Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) maraqları ilə bağlıdır. İkincisi, Azərbaycan Türkiyə ilə birlikdə Suriyanın bərpasında iştirak edir. Üçüncüsü, Şərqi Aralıq dənizində SOCAR-ın maraqları mövcuddur - hazırda yalnız İsrailin, gələcəkdə isə Türkiyənin və ŞKTR-nin ərazi sularında.   Quterreşin ideyası beşliyin görüşünü təşkil etməkdən ibarətdir: Kiprin türk və yunan icması, Türkiyə, Yunanıstan və Böyük Britaniya.   BMT-nin keçmiş baş katibi Annanın irəli sürüdüyü planının tərkib hissəsi olan 2004-cü il referendumu uğursuz oldu. Adanın yunan hissəsi türk hissəsi ilə birləşməkdən imtina etdi. Türk hissəsi isə birləşmənin lehinə səs verdi!   Başqa sözlə, Kipr yunanları adanın şimal hissəsindən imtina etdilər.   O zaman həlledici mənfi rolu Aİ-nin mövqeyi oynadı. Brüssel referendumdan əvvəl bəyan etdi ki, referendumun nəticəsindən asılı olmayaraq Kiprin yunan hissəsini Aİ-yə qəbul edəcək. Əgər Aİ birləşmiş Kiprin Aİ-yə üzvlüyünü şərt kimi qoysaydı, Kipr yunanları birləşməyə səs verməyə məcbur olardılar.   Prosesdəki əsas fikir ayrılığı birləşmə formasıdır. Kipr türkləri bunu iki dövlətin konfederasiyası kimi görürlər, Kipr yunanları isə sayca çox olduqlarını anlayaraq federasiyanı nəzərdən keçirirlər.   Optimal həll adanın iki dövlətə bölünməsinin elan edilməsidir. Kipr yunanları dini və milliyyətçi fanatizm, radikalizm və ksenofobiyaya yoluxublar. 2004-cü ildə məhz onlar birləşmədən imtina etmək üçün səs veriblər və bu qərar ŞKTR-yə qarşı ərazi iddialarından müstəqil şəkildə imtina kimi qəbul edilməlidir.   Niyə Kipr mövzusu məhz indi aktuallaşdı?   Avropa ölkələri yunan Kiprini NATO-ya daxil etməyə çalışırlar. Bəs… Read in full →

Vaşinqton Sammitinin ildönümü: Azərbaycan - Ermənistan sülh gündəmində hansı nəticələr var?   2025-ci il avqustun 8-dən bir il ötür. Gəlin sülh gündəmini strukturlaşdırmağa və ötən il ərzində formalaşmağa başlayan tendensiyaları müəyyənləşdirməyə çalışaq.   İkitərəfli format alternativsiz olaraq qəbul edilib. Ardıcıl addımlardan ibarət razılaşdırılmış sülh gündəmi mövcuddur.   TRIPP layihəsinin reallaşdırılması üçüncü tərəfin sülh gündəmində iştirak formulunu müəyyən edir: Hər iki tərəfin razılığı ilə və müəyyən istiqamət, layihə üzrə.   Ən yüksək və yüksək səviyyələrdə dialoq qurulub. Administrasiyalar arasında daimi operativ əlaqə var. Diplomatlar beynəlxalq təşkilatlarda gərginliyin azaldılması istiqamətində iş aparırlar.   Baş nazir müavinlərinin rəhbərlik etdiyi Hökumətlərarası Komissiya sərhədin müəyyənləşdirilməsi və iqtisadi münasibətlər məsələləri ilə məşğul olur.   Qarşılıqlı iqtisadi əlaqələr və əməkdaşlığa start verilib.   Vətəndaş cəmiyyəti dialoq üçün platforma formalaşdırıb – “Sülh körpüsü” təşəbbüsü.   Azərbaycan və Ermənistan çoxsaylı dövlətlərlə münasibətlərin səviyyəsini yüksəldir; təhlükəsizliyin təmin edilməsi, iqtisadi inkişaf və inteqrasiya layihələrinin həyata keçirilməsi məsələlərini həll etməklə sülh gündəmini monetizasiya etməyə çalışırlar.   Əlbəttə, münaqişənin bütün problemlərinin və nəticələrinin həlli üçün əsasların qoyulduğunu söyləmək olmaz. Lakin ötən il ərzində aydın oldu ki, mövcud problemlər, gələcək fikir ayrılıqları, mümkün rəqabət yalnız danışıqlar və diplomatiya yolu ilə müzakirə olunacaq və bəlkə də öz həllini tapacaq.   Vaşinqton Sammitinin birinci ildönümündə əminliklə qeyd etmək olar ki, qarşıdakı beş il ərzində Azərbaycanda və Ermənistanda hakimiyyətdə sülh gündəmini razılaşdırmış və sülhü öz daxili siyasi proqramına çevirmiş iki leqitim hökumət olacaq.   Ötən il ərzində region daha təhlükəsiz olmadı, şimal ilə yanaşı cənubda da müharibə alovlandı. Lakin bu, sülh gündəminə yenidən baxılması üçün səbəb olmadı.   TRIPP la… Read in full →

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov İctimai TV-nin efirində gedən "Diqqət Mərkəzi" verilişində "8 avqust Bəyannaməsinin bir ili: Siyasi razılaşma praktik mərhələyə keçdimi?"  mövzusunda fikirlərini bölüşüb. Daha ətraflı:  https://youtu.be/Wt-2FGTpxmM?si=XsNzwM7lxR8fZy1K

Rusiya və Ermənistan qarşıdurmasında Azərbaycan haradadır?!   Bu suala cavab vermək üçün Ermənistan-Rusiya münasibətlərini nəzərdən keçirmək və hansı sahələrdə artıq böhranın mövcudluğunu, hansıların isə potensial olaraq təsirlənə biləcəyini müəyyən etmək lazımdır.   Siyasət/Təhlükəsizlik   İkitərəfli hərbi-siyasi ittifaq – Rusiyanın Gümrüdəki hərbi bazası, birgə HHM sistemi. Ermənistanın hərbi rəhbərliyi rus müttəfiqləri ilə az ünsiyyət qursa da, bu mövzulara yenidən baxılması gözlənilmir.   KTMT üzvlüyü dondurulub. Böhran göz qabağındadır. Hazırda Ermənistanın səsvermə hüququnun məhdudlaşdırılması məsələsinə baxılır.   Ən yüksək və yüksək səviyyədə siyasi dialoq mövcuddur. Lakin bu, ultimatumlar və narazılıqların çatdırılması üçün istifadə olunur.   İran və Türkiyə ilə sərhədlərdə rus sərhədçilərinin sayı azalıb, lakin onların çıxarılması ilə bağlı hələ də qərar yoxdur. TRIPP və Aİ ilə vizasız rejim Ermənistanın öz sərhədlərinə müstəqil nəzarət etməsini nəzərdə tutur.   Ermənistan Parlamentində iki müxalifət partiyası ruspərəstdir.   Humanitar sahə   Ermənistanda “Rus Evi”, “Sputnik” nümayəndəliyi, Rusiya Provaslav Kilsəsi fəaliyyət göstərir, ümumi turist axınının 40%-i rus turistləridir, Rusiya ilə Ermənistan arasında gündə 35/40 aviareys həyata keçirilir, Rusiyada böyük erməni diasporu var. Yəni, heç bir bənd üzrə böhran müşahidə olunmur.   İqtisadiyyat   2024-cü ildə ikitərəfli ticarət dövriyyəsi rekord həddə – 12 mlrd. dollara çatıb. Lakin 2025-ci ildə 8 mlrd, 2026-cı ilin birinci yarısında isə cəmi 2,6 mlrd dollara düşüb. Bu templə ilin sonuna qədər dövriyyə 4 mlrd. dollar ola bilər. Böhran göz qabağındadır.   Ötən il Rusiyadan Ermənistana bank köçürmələri 3,87 milyard dollar, cari ilin yanvar-may aylarında 1,9 milyard dollar olub. Hələ ki, hər şey qaydasındadır.   Rusiyanın Ermənistandakı strateji aktivləri:   Qazprom – Ermənistanın qazpaylayıcı şəbəkəsi – qazın qiymətinin dəyişdirilməsi müzakirə olunur, böhran potensialına malikdir. AES – Rosatom. Ermənista… Read in full →

Ermənistan Hökumətinin Proqramında hansı maraqlı məqamlar var?   Ermənistanın Baş naziri yeni hökumətin proqram layihəsini açıqlayıb. Şübhəsiz ki, proqram parlamentin iclasında qəbul olunacaq. Bu, Ermənistan hökumətinin 2026-2031-ci illər dövrü üçün məqsədlərini göstərən bir sənəddir. Proqram genişdir, hökumətin bütün fəaliyyət sahələrini əhatə edir. Yeni seçilmiş hökumətin fəaliyyəti beş ildən sonra məhz bu sənəd əsasında qiymətləndiriləcək. Proqramın xülasəsində qeyd olunur ki, seçkidən sonrakı Ermənistan artıq Dördüncü Respublikadır.   Beləliklə, Proqramdakı maraqlı məqamlar hansılardır?   Preambulada vurğulanır ki, Ermənistan xalqı ərazisi 29,743 kv km göstərilən Real Ermənistan ideyasına səs verib.   Azərbaycan müxtəlif kontekstlərdə qeyd olunur:   - Sülhün institusionallaşdırılması, göstərilən dövrdə sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası, iki ölkənin vətəndaş cəmiyyəti və biznes dairələri arasında təmasların stimullaşdırılması, enerji sahəsində əməkdaşlıq kontekstində.   - dolayısı ilə yeni Konstitusiya mövzusu da Azərbaycanla sülhün institusionallaşdırılmasına aiddir. Ermənistan Hökuməti Konstitusiya layihəsini açıqlamağı, müzakirələr aparmağı və referendumun təşkili ilə bağlı addımlar atmağı planlaşdırır.   Azərbaycana aid əsas mesajlar:   - TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi, Azərbaycanla sülh sazişi, Ermənistan ətrafında təhlükəsizliyin təmin edilməsi, sərhədin müəyyənləşdirilməsinin davam etdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, enerji sahəsi.   Digər maraqlı məqamlar:   Xarici siyasətin prioriteti olaraq regionalizm seçilib. Proqramda regionalizm anlayışı “xarici dəstək olmadan öz əhatəsində rahat mövcudluq” kimi açıqlanır.   Türkiyə ilə diplomatik əlaqələrin qurulması, sərhədin açılması, nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlıq planlaşdırılır.   “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi” anlayışı İran, Gürcüstan, Aİ, ABŞ, Çin, Fransa (keyfiyyətcə yeni səviyyəyə keçid qeyd olunur, yəqin ki, müttəfiqlik) və müvafiq sənədlərin imzalandığı dig… Read in full →

Qeyri-müəyyənlikdən qaynaqlanan təhdidlər artır   Beynəlxalq münasibətlərdəki mövcud qeyri-müəyyənlik getdikcə daha da artır. Hələ iyulun əvvəlində biz ilin sonunadək regionumuza təsir edən demək olar ki, bütün xarici amillər üzrə yeni bir vəziyyətin yaranacağını və onların nəticələrinə əsasən Azərbaycanın öz mövqeyini formalaşdırmalı və ifadə etməli olacağını proqnozlaşdırmışdıq (https://t.me/cssc_cqtm/700). İndi isə payızın əvvəlində qeyri-müəyyənliyi dərinləşdirən və mümkün nizamlanmanı yubadan proseslərə nəzər salmağa çalışacağıq.   ABŞ Konqresi və Senatına seçkilər mühüm hadisələrdir və həmin seçkilərdən sonra Prezident Trampın beynəlxalq səhnədə eyni dərəcədə aktiv qalıb-qalmayacağına dair dəqiq bir cavab vermək mümkün olacaq. Parlamentin hər iki palatasında məğlubiyyət Trampın fəaliyyətini məhdudlaşdıracaq və ABŞ-də daxili qarşıdurma prosesinə start verəcək.   Bu qeyri-müəyyənlik Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibəyə təsir göstərir - həm Moskva, həm də Ukrayna effektiv tədbirlər görməzdən əvvəl seçkilərin nəticələrini gözləyəcək. Müharibə şiddətlənəcək. Kiyev Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti binasına edilən hücuma cavab verməlidir... Hədəf Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidməti ola bilər.   İran regionu silkələməyə davam edərək İsrail və ABŞ-dəki seçkiləri gözləyəcək. Hazırkı şəraitdə bu administrasiyalarla qərar qəbul etmək rasional deyil.   Sentyabr ayında keçiriləcək ABŞ-Çin sammiti mühüm hadisədir, lakin ABŞ seçkilərinin nəticələrini gözləyən Pekin tələsməyəcək.   Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyasının ölkə daxilindəki qələbəsi, eləcə də Fransada Le Penin partiyasının güclənməsi mövcud qeyri-müəyyənlik mühitini daha da dərinləşdirir. Aİ-nin aparıcı dövlətləri transformasiya dövrünü yaşayır. Avropa demokratiyası qitədə ifrat sağçı qüvvələri inamla hakimiyyətə gətirir. Düdür, Almaniya və Fransanın siyasi elitalarının bu partiyaları zərərsizləşdirmək məqsədilə qətiyyətli addımlar atmaq üçün vaxtı var. Lakin Avropa elitaları öz müstəsnalıqlarına öyrəşib… Read in full →

Cənubi Qafqaz Tədqiqatlar Mərkəzinin (CQTM) direktoru Fərhad Məmmədov Pressklub TV-nin efirində gedən “Əsas sual” verilişində "Təhlükələr və qeyri-müəyyənliklər artır: Azərbaycan nə etməlidir?" mövzusunda öz fikirlərini bölüşüb. Daha ətraflı: https://www.youtube.com/watch?v=eI5HP4sXjp8

Fərhad Məmmədov: Sülh prosesinə tarixi və dini məsələlər üzərindən təsir göstərilməməlidir “Qafqaz Albaniyası irsi ətrafında müzakirələr yalnız tarixi deyil, həm də dövlətçilik və siyasi kontekst daşıyır”. 1news.az xəbər verir ki, bunu BMTMM İdarə Heyəti sədrinin müavini Fərhad Məmmədov “Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Qafqaz Albaniyası irsi” mövzusunda keçirilən tədbirdə deyib. O bildirib ki, Azərbaycan ərazisində tarixən mövcud olmuş dövlətlərin irsi Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin ayrılmaz hissəsidir. “Bizim apardığımız araşdırmalardan belə nəticə çıxır ki, indiki Azərbaycan ərazisində tarixən 30-a yaxın dövlət mövcud olub. Biz bütün bu dövlətlərin irsini qorumalı və onların varisi olduğumuzu nəzərə almalıyıq. Dünyada çox az ərazi var ki, bu qədər qədim və zəngin dövlətçilik ənənəsinə malik olsun”, - deyə F.Məmmədov qeyd edib. O vurğulayıb ki, Ermənistanın məhz Qafqaz Albaniyasının irsinə iddia etməsi xüsusi diqqət çəkir. “Bu 30-a yaxın dövlətdən niyə məhz Qafqaz Albaniyasına iddia edilir? Digər dövlətlərin irsi ilə bağlı belə iddialar yoxdur. Hesab edirəm ki, burada dini amil də mühüm rol oynayır. Belə bir yanaşma formalaşdırılmağa çalışılır ki, əgər VII əsrdən sonra bu ərazilərə İslam dini gəlibsə, deməli, xristian irsini inhisara almaq mümkündür”, - deyə o bildirib. O qeyd edib ki, Qafqaz Albaniyası irsi ətrafındakı müzakirələr Azərbaycan tarixşünaslığında da uzun müddətdir mövcuddur. “XX əsrin ortalarında da bu istiqamətdə ciddi müzakirələr aparılıb. Mən arxivlərdə işləyərkən Qarabağla bağlı iddiaların qaldırıldığı dövrdə İqrar Əliyevin həmin məsələyə dair hazırladığı geniş tarixi arayışla rastlaşmışam. Ermənistan Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun nəşrlərinə cavab olaraq Azərbaycan tarixçilərinin də araşdırmaları və mövqeləri olub. Yəni bu mövzu yeni deyil, əvvəldən mövcud olub və bundan sonra da gündəmdə olacaq”, - deyə o bildirib. F.Məmmədov qeyd edib ki, Azərbaycan əraziləri işğaldan azad edildikdən sonra bu istiqamətdə elmi araşdırmala… Read in full →

Azərbaycançılığın məqsədi – mütləq suverenlik Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı çıxışı həm daxili, həm də xarici siyasət məzmunlu bir çox kontekstdə maraq doğurdu. Şübhəsiz ki, çıxış proqram xarakteri daşıyırdı və dövlət başçısının Azərbaycanın yaxın onilliklər üçün inkişaf yoluna baxışını nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyevin nitqi Azərbaycanın həm dövlət, həm də cəmiyyət kimi inkişafına dair doktrinal yanaşmanın əsas istiqamətlərini müəyyən edir. Azərbaycan xalqının milli ideyası – Azərbaycançılıq Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən formalaşdırılıb. Azərbaycançılıq cəmiyyətin ümummilli məqsədlər ətrafında birləşməsini nəzərdə tutur və Azərbaycan Respublikasının bütün vətəndaşlarına, həmçinin başqa dövlətlərin vətəndaşı olub, etnik, dini və digər kimliyindən asılı olmayaraq eyni zamanda özünü azərbaycanlı sayan insanlara şamil edilir. Azərbaycançılığın əsasları tarixi varislik, cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin harmoniyası, dövlətin və cəmiyyətin xarici və daxili risklər qarşısında dayanıqlığı, təkamül yolu ilə inkişaf və dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi kimi üzvi sütunlar üzərində qurulub. Azərbaycan Respublikası əhalinin dini mənsubiyyətindən və hakim sülalələrin etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş bütün dövlət quruluşlarının varisidir. Azərbaycançılıq XX əsrin 80-ci illərinin sonu və 90-cı illərinin əvvəllərində Azərbaycanın inkişafına dair forma və məzmun etibarilə radikal konsepsiyalara cavab olaraq yaranıb; Həmin konsepsiyalar bir tərəfdən ölkəni vətəndaş müharibəsinə, Ermənistanla münaqişədə ərazi itkisinə, iqtisadi tənəzzülə gətirib çıxardı, digər tərəfdən isə kimlik böhranı üçün şərait yaratdı. Azərbaycançılıq alt-kimliklər (etnik, dini, cinsi və digər alt-kimlik formaları) üzərində siyasi xarakterli super-kimlik çətiri yaratdı. Azərbaycançılığın konstruktivliyi ondan ibarətdir ki, heç bir alt-kimlik çətir kimliklə konfliktə girmir, yəni Azərbaycançılıq nə for… Read in full →