Biror nimani bajarish yoki o’rganish uchun ChatGPTni tekin obunasida biroz yozishsangiz limitiga yetib qoladi. Pullik varianti arzon emas.
Lekin boshqa AI lar ham bor va ularni ham belgilangan darajada tekinga ishlatish mumkin. Misol, Claude, Gemini, Deepseek.
Shuni osonlashtirish yo’li bormikan deb kecha Claude bilan gaplashib telegram bot yaratdim (birinchi marta).
Uni ishlash holatiga yetib kelishi oson bo’lmadi lekin 4-5 soat ichida MVP tayyor edi.
Bu hali birinchi versiyasi. Shu mavzudan habari borlar bo’lsa your input is appreciated.
@freegpt_uz_bothttps://github.com/azamat6037/freegpt
1 oydan beri O’zbekistondaman. Ko’rinishidan Data analitiklari davri kelayapti.
Oldin yozganimdek yaxshi o’zgarishlar ko’p. Odamlar daromadi ancha oshgan, shaharda ayniqsa.
Juda ko’p narsa raqamlashtirilayapti. Bu juda ko’p datani yaratilishiga olib keladi. Bu datani kimdur tahlil qilishi va bizneslarga kerakli maslahatlarni berishi kerak.
Albatta AI ham Data analitik ishiga ta’sir qiladi. Balkim oldinlari bir katta kompaniyaning datasini tahlili uchun 10 ta analitik kerak bo’lgan bo’lsa endi 3 ta analitik bu ishni eplashi mumkin. Lekin bizneslar soni ham ortib bormoqda.
Marketing bo’yicha qiziq kuzatuv.
Savdo majmualarida (Mall), Korzinkada va shunga o’xshash joylarda 2000-yillar qo’shiqlarini juda ko’p eshitdim.
Do’stim bu targeting ekanligini aytdi. Hozirda 2000-yillardagi yoshlar ulg’aydi va ularda pul bor. Do’konlar ham ularni target qilayapti dedi.
Marketing darajasi ancha kuchayibdi. Qisqa muddatda.
Bunaqa narsalar kimnidur hayoliga kelib, barcha joyda amalga oshirilmaydi.
Birinchi g’oyani Korzinkani biron filialida tekshirishadi. Agar natija bo’lsa boshqa do’konlarda ham shunday qilishadi. Natija bo’lgan bo’lmaganligini data analitiklar aniqlaydi.
Menga o'zbek ovqatini ramsga tushiring va har bir to'plam uchun 8$ ishlang degan email keldi.
Bu rasmlar keyin AI ni o'rgatishga (train) ishlatiladi. Sababi o'zbek ovqatlari va tayyorlanishi bo'yicha rasm/videolar internetda juda kam (boshqalarga qaraganda). O'zi umuman o'zbek tilida internetda kontent juda kam. Shu sababli AI chatbotlar o'zbek tilida yaxshi yoza olmaydi.
AI uchun data tayyorlash - bu sohasidagi qora ish desa ham bo'ladi. Lekin bundan boyib ketganlar ham ko'p. Misol uchun, Alexadr Wang - Scale AI.
Bunaqa onlayn kichik topshiriqlarni pul uchun bajarish oldin ham bor edi. 2016-2018 yillar Lionbringdeni ingliz-o'zbek tarjimasini qilib 20-40$ oyiga ishlar edim.
Sizga qiziq bo'lsa va talablarga javob bersangiz ariza topshirib ko'ring. Bu reklama emas.
https://dataforcecommunity.transperfect.com/project/clary-image-collection-uzbekistan?job-source=DF005&j=324951&sfmc_sub=58519870&l=78_HTML&u=12234980&mid=536000373&jb=3
Data analitik bo’lish aslida unchalik qiyin emas.
Bu Skandinaviyadagi (Norvegiya, Shvetsiya, Daniya) eng katta media kompaniyasining Data analitikka bergan so’rovi:
- SQL
- BI ilova bilan tajriba
- Snowflake
- Python yoki biror dasturlash tilidan habari bo’lishi
E’tibor bergan bo’lsangiz Python oxirida kelayapti. Ham aynan Python bo’lishi shart emas. Sababi, anchadan beri Pythonda kod yozib tahlil qilish samarador (efficient) emas.
Data bu juda qimmatli mahsulot.
Kecha Yandexda musiqa eshitib moshina haydadim.
Yaxshi musiqa kelganda ovozni baland qildim. Yoqmaganini o’tkazdim. Yoqqanini qaytadan eshitdim.
Shu haraktlarimni orqali Yandex men haqimda ko’p narsani bilib oladi.
Ovoz balandlash, o’tkazish, qaytarish:
- nechanchi sekundda
- qaysi janrdagi musiqada
- qaysi qo’shiqchida
- qo’shiq yili
Holatingiz:
- Bluetooth ulanganmi (naushnik, moshina)
- kun vaqti
- wifi, yoki 4G (ko’chada degani)
Xullas birgina shu ma’lumotlar bilan siz haqingizda ko’p narsani tahmin qila olishadi. Qayerda yashashingiz, yoshingiz, ishingiz, moliyaviy holatingiz. Buni hammasi sizga biror mahsulot yoki servis sotish uchun ishlatiladi.
Ishimda Github Copilot ishlatamiz (kod yozadigan AI)
Oldin har bir odam uchun oyiga pul to‘lanar edi va yetarlicha tokenlar berilardi. Endi Github shuni foydalanilgan tokenlarga qarab pulini hisoblashni boshlabdi.
Bu degani butun kompaniya oldin 100 ta odam uchun oyiga 100$ to‘lab kelgan bo‘lsa endi oyiga 100$ lik token sotib oladi va barcha shundan ishlatadi.
Tabiiyki kimdir ko‘p kimdir kam ishlatadi.
Birinchi 3 kunda ma’lum bo‘lishicha. Top foydalanuvchi oldingi tarifdagi oylik limit 9 barobarini 3 kunda ishlatib bo‘libdi.
Shu sabab kompaniya AI tokenlari uchun ichki limitlarni qo‘yishni boshladi.
Xullas AI ham arzon emasligi bilinishni boshlayapti.
Data anilitika, ilova yaratish va shunga o’xshash kompyuterdagi ishlar boshqa qo’l mehnatli ishlardan farq qilmaydi.
Misol, santexnik magazindan truba (xomashyo) va kerakli narsalarni oladi, qo’li va anjomlar (apparat) bilan ularni ulab sizga issiq suv keladigan dush (natijadagi mahsulot) yasab beradi.
Dush bu tayyor mahsulot.
Xomashyo + apparat = mahsulot
Dataga keladigan bo’lsak. Siz internetda bosgan har bir belgi, intagramdagi layk, paymedagi pul o’tkazmalari barchasi bu data (malumot).
Shu ma’lumotlarni aparatga (kod) tiqib, tayyor odam tushinadigan holatga keltiringiz sizni mahsulotingiz hisoblanadi.
Shu sababli Agile komandalarda Product owner (Mahsulot egasi) degan rol bor. Uni vazifasi kundalik analitiklik qilish emas. U mahsulotni yaxshilash, mijozni eshitish va muammolarini hal qilish ustida ishlaydi.
📊 Мы ищем будущих Data Analysts!
Открыт набор на Data Analytics 3.0 - бесплатную образовательную программу от TBC Uzbekistan.
Если ты хочешь развиваться в Data Analytics, работать с реальными бизнес-задачами и учиться у экспертов одной из крупнейших финтех-команд региона — эта программа для тебя.
За 5 месяцев ты сможешь:
✨ Получить практические навыки в Data Analytics
✨ Учиться у экспертов TBC Uzbekistan
✨ Работать с реальными кейсами
✨ Получить возможность присоединиться к команде TBC Uzbekistan по итогам программы
Если ты студент старших курсов или недавний выпускник и хочешь начать карьеру в аналитике данных - подавай заявку уже сегодня!
Регистрация уже открыта.👇🏻
Заявка на участие в программе
TLDR: Yurugish foydali va oson.
Norvegiyaga 2021-yil yanvarda kelganman. Ko’chada -15 havo. Odamlar ko’chada yugurayapti. Juda g’alati ko’ringandi. Boshqa qiladigan ishi yo’qmi degandim.
Oradan vaqt o’tib futbol, velosiped, kayak, rock climbing, voleybol kabi sport turlarini ko’rdim. Zo’r hammasi lekin yurish eng zo’ri ekan.
Birinchi marta to’g’ri yugurishni Behzod akadan o’rgandim. 1 soatdan ko’proq yugurdik. Juda mazza qildim. Shundan keyin yugurishga chiqishni boshladim.
Odamzod oldindan dalada mehnat qilib kun ko’rgan. Hozirda ko’pchilik komyuterda o’tirib ishlaydi. Bu necha ming yillab dalada mehnat qilgan yoki ovchilik qilgan tana uchun maqul emas.
Yugurishni boshlab olish to’siq juda kam. Velikka chiqish uchun velik olish kerak, zalga borish uchun obuna olish kerak. Yugurish uchun qulayroq oyoq kiyim yetarli. Maxsus kiyimlarni olish boshida shart emas, o’zingizda bor kiyimlar yetadi. Qulay kiyim kiyasiz, ko’chaga chiqasiz va siz sportni boshladingiz.
Asosiy men boshida bilmagan narsa: terlab hansirab qolguncha to’xtamasdan yugurish kerak emas.
Birinchi yurishdan biroz tezroq yugurasiz. Charchadingiz demak yurasiz yoki to’xtaysiz. Yurak yana sekinroq urgunicha. Keyin yana sekin yugurishni boshlaysiz. Shu usulda 30-60 minut davom etasiz. Jami 2-3 km yugurasiz balkim. Zerikarli bo’ladi boshida. Shu tarzda davom etsangiz to’xtash va yurish qismi kamayadi va 1 soatda endi 7-9 km yugurasiz. Balkim runners high ni his qilasiz.
Bu tarzda yugurish orqali muskullar tanadagi yog’larni yoqadi. Hansirab yugurish shakarni. Shakar yonganidan keyin kul qoladi. Kul sababli ertasi kuni oyoqlar og’riydi.
Yugurish ham sog’lig’imizga ham ishimizga foyda. Miyya ham yaxshiroq ishlaydi.
Norveg tilini o’rganish uchun dars sotib olmang. Sendvich tayyorlang va termosga kofe damlab bomjlar yashaydigan ko’chaga boring. Birorta o’zingizga yoqqaniga borib sendvich bersangiz butun hayotini aytib beradi. Sizni ham eshitadi. Juda qiziq hikoyalarni eshitasiz.
Bu Behzod akani maslahatlari. Hech kimni hayoliga kelmaydigan narsa.
Muammo: Norvegiyada deyarli hamma ingliz tilini biladi. Norveglar bilan shunchaki do’stlashish qiyin. Shu sababli norveg tilini praktika qilish qiyin. Darslar qimmat turadi, oyiga $500-$1000.
Bu narsa high agency deyiladi. Muammodan nolish o’rniga, bor imkoniyatlardan foydalanish.
High agency AI davrida eng muhim qobiliyatlardan biri bo’lsa kerak. Sababi endi raqamli har qanday mahsulotni yaratish osonlashdi. Ilova yaratish uchun endi kod yozishni 1-2 yil o’rganish shart emas. Sizni boshqalardan ajratib turgan 1-2 yillik devor qulamoqda.
20 yil oldin ingliz tilini bilish hammani hayron qoldirgan va hozir sizga ortiqcha afzallik bermaydi. Kod yozish ham shunga yaqinlashib qolsa kerak.
Shunaqa muhitda sizning muammoga yechim topa olish qobilyatingiz sizga afzallik beradi.
High agency haqida 30 minutlik insho. Hammaga o’qishni tavsifa qilaman.
Ishxonada Databricks ishlatamiz. Unda Genie degan AI yordamchi bor. Ohirgi 6-8 oyda juda ishlashi yaxshilandi.
Hozirda u Junior-Mid analitik darajasidagi tahlilni 10 minutda qilib beradi. Odam 1-2 kun sarflashi mumkin.
Bu yangi analitiklarga talabni o’zgartiradi. Endi SQL yozib report tayyorlash yetarli emas.
Endi fokus AI ni to’g’ri datani ishlatishi, yetarlicha context olishi va to’g’ri raqamlarni berishini taminlash data anatilikni ishiga aylanib boradi.
Bu data engineer va product ownerni ishlarini bir qismini oladi. Bir tarafdan data analitik dbt, Git, python, tests dan habari bo’lishi kerak. Boshqa tarafdan biznesni yaxshi tushunishi kerak.
Qisqa qilib aytganda, data analitikani eng ko’p takrorlanadigan qismini AI bilan avtomatlashtirish.
ChatGPTdan har xil masalahat so’raymiz. Misol, Toshkent shahri uchun qaysi operator zo’r? UMS, Beeline, Ucell?
Har bir operator marketing bo’limi ChatGPT tomonidan eng zo’ri deyilish uchun kurashadi.
Lekin ChatGPTdan maslahat olib sim karta oluvchilar hali kam. Shu sababli marketing bo’limi asosiy e’tibori bu yo’nalishda emas.
Ishxonamda ham shunaqa edi, bir yil oldin.
Lekin bozor juda tez o’zgarayapti. Bugun ChatGPTdagi kompaniya ilovasini demo qilishdi. Kompaniyani AI chatbotlarda ko’rinishini kuzatib borishni boshlashibdi.
Xullas, bu narsaga jiddiy qarashmoqda.
Qiziq o’zimizda ham kompaniyalar ChatGPTda brend haqida nima deyilayotganiga qiziqayaptimi? Siz foydalanuvchi sifatida nimalarni sotib olishdan oldin CharGPTdan so’raysiz?
Keyingi oydan boshqa komandaga o’tayapman. Hozir handover (boshqa odamga ishni topshirish) dokument yozib chiqdim. Qarasam 2 yilda ancha narsa o’rganibman. O’ylaganimdan ko’p.
Kambag’alni ko’chganida ko’r - degan maqol bor. Shunga o’xshash holat.
Men sug’urta kompaniyasida ishlayman. Yaqinda yangi mahsulotni sinovdan o’tkazish boshlandi.
Bu moshina uchun sensor. Moshinaga qo’yiladi. Bu haydovchini yaxshi yoki yomon haydovchi ekanligini aniqlaydi.
Yomon: tezlikni oshirish, ko’p qattiq tormoz berish, ko’p tezlanish…
Yomon haydovchi avtohalokatga uchrash ehtimoli baland. Sug’urta kompaniyasi bu turdagi haydovchilardan ko’proq pul olishi kerak. Yaxshisidan kamroq.
Bu qurilma haydovchi sug’urtasi narxini aniqlashda yordam beradi.
Ma’lumot uchun, yillik sug’urta o’rtacha 1000$ moshina uchun.
Odamlarni instagramiga qarab: zo’r moshina haydaydi, zo’r uyda yashaydi, zo’r kiyinadi… hayoti zo’r degan xulosa chiqarish mumkin.
Lekin u odam bilan yaqindan gaplashib instagram orqasidagi muammolarni bilishingiz bilan xulosangiz o’zgaradi.
Sizda ko’proq malumot paydo bo’lishi bilan to’g’riroq xulosaga erishasiz.
ChatGPT (va boshqa AI lar) bilan ham shunaqa. U quyidagi 2 savolga har xil javob beradi:
Menga chet elga ketishimga zo’r o’qish topib ber.
va
Meni yoshim 16 da. O’zbekiston fuqarosi. IELTS 8. Matematikani yaxshi bilaman. Budgetim $3000. Muhandislik yo’nalishi bo’yicha chet elda ingliz tilida eng arzon yoki grantlari bor 5 ta top o’qishlarni topib ber.
Ikkinchi promptda yaxshiroq javob olasiz.
Shu narsani bajarish - Context engineering deyiladi. AI ga kerakli malumotlarni topib berish.
Bir nechta AI chatbotlar bilan ishlab ko'rdim.
Claude - zo'r, ohirgi paytda unchalik yoqmayapti. Opus (5.5 ni ishlatmadim) tokenlarni tez yeb yuboradi. Sonnet ham yomon emas GPT 5 modellardan ancha yaxshi. dbt MCP bilan zo'r ishlaydi. Ishda Github Copilot orqali ishlataman.
GPT 6 - Astra juda juda zo'r, lekin juda tez tokenlarni yeb qo'yadi. Asosiy rejani tuzib olish uchun yaxshi ekan. Rejani bajarish uchun GPT-5 Sol ham yomon emas.
Grok 4.6 - GrokBot bilan zo'r ishlayapti. GrokBot juda zo'r mahsulot. Kompyuterda siz qila oladigan barcha ishni bajaradi. Grokni o'zida Build modeni ichida o'rtacha, lekin yomon emas. Tokenni kam ishlatadi.
Barcha eng aqilli modellar tokenni juda tez ishlatadi. Hozircha men xohlagan narsa: GrokBot + GPT-6.
Gemini ChatGPT yoki Claude kabi juda aqlli emas.
Lekin biror kompaniya haqida malumot yig’ish yoki biror websaytni tahlil qilish uchun boshqa AI lardan ancha yaxshi ishlaydi. Sabab Googleni data’si bo’lsa kerak.
https://t.me/paiziev24/2423
2 kun Kopengagenda bo‘ldim. Ish bo‘yicha workshop (treyning).
Kutganimdek, asosiy mavzu - AI.
Esimda qolgan fikrlardan biri:
AI nafaqat ishimizni qilyapti. U qarorlarimizni ham qabul qila boshlayapti.
Masalan, Humo karta kerak.
Oldin tanishlardan:
“Qaysi bankdan ochgan yaxshi?” deb so‘rardingiz.
—————
Hozir ChatGPTdan so‘raysiz.
U variantlarni beradi. Siz ulardan birini tanlaysiz.
—————
Keyingi bosqichda esa tanlash ham shart emas.
“Men uchun Humo karta ol” deysiz.
ChatGPT bankni tanlaydi, arizani to‘ldiradi va kartaga buyurtma beradi.
—————
Bu kichik o‘zgarish emas.
Mijoz qaror qabul qilishni AI ga topshiradi.
Shunda biznes uchun raqobat faqat mijozga yoqishda emas.
AI ga ham "yo'qishda" bo‘ladi.
Kimdir sizning mahsulotingizni odamga emas,
odam nomidan qaror qilayotgan AI ga sotadi.
______
Hozir ko‘pchilik Instagram uchun kontent qiladi:
odam ko‘radi, qiziqadi, keyin sotib oladi.
AI uchun chiroyli postning o‘zi yetarli emas.
Unga mahsulot haqida aniq va tushunarli ma’lumotlar kerak.
Bozorda yurganlar biladi. Bir kishi nimadur olib kelib yaxshi sotsa, hamma shu narsadan olib kelib sotishni boshlaydi.
Natijada narxlar tushadi. Foyda ilgari 1 ga 1 bo’lgan bo’lsa, endi 5%.
Bu bozor iqtisodiyoti.
Huddi shu holat IT sohasiga ham kelayapti.
Hozirgacha, IT kompaniya ITchilarga katta oylik beradi. ITchilar zo’r ilova yasaydi. Ilovani kompaniya xohlagancha odamiga sotadi. Ilovani 1 ta odamga sotgani bilan 1000 ta odamga sotganini xarajati deyarli bir xil. Qancha ko’p odamga sotsa shuncha foyda ko’p.
Asosiy to’siq. Ilova yaratish uchun yaxshi ITchi va ko’p pul kerak.
Endi AI bilan ilova yaratish arzonlashdi.
Biror ilova uchun 50$ oyiga to’lash o’rniga, o’zingiz uni 50$ dan arzonroqqa yaratishingiz mumkin. ITchi bo’lish shart emas.
Natijada, IT kompaniyasi narxni tushirishga majbur bo’ladi. Daromad kamayadi. ITchilarga beradigan oylik ham kamayadi.
https://t.me/iqtisodchi_kundaligi/4441
2017-yil Bostonga borganman. Harvard, MIT ga ko’rishga ham borganman. Devor yo’q. Eshiklar ochiq. Bemalol bino ichiga kirsa bo’ladi. Yozgi darslar ham bo’layotgandi. Hayron qolganman. Umuman boshqa muhit. O’ziga jalb qiladi.
O’zimizda universitetlar oldida qorovul turardi.
Rasm: shu haykalni oyog’ini ushlasa baholari 5 bo’ladi degan irim bor ekan 😁.
AI’dan yaxshiroq foydalanish - 20/60/20 yo’li
ChatGPT‘gs Savol beramiz.
Javob olamiz.
Keyin keyingi savolga o‘tamiz.
Shu tarzda miyamiz asta-sekin o‘ylashni unutib qo‘yishi mumkin.
Yaxshiroq yo‘l bor.
Avval o‘zimiz o‘ylaymiz.
Muammoni aniqlaymiz.
Nimani xohlayotganimizni tushunamiz.
Keyin ChatGPT’dan so‘raymiz.
Javob yoqmasa, savolni boshqacha beramiz. Ko‘proq ma’lumot beramiz. Yana so‘raymiz.
Va eng muhimi: AI bergan javobni ko‘r-ko‘rona qabul qilmaymiz.
Uni o‘z holatimizga solishtiramiz. Ishlaydimi? Nima yetishmayapti? Nimani o‘zgartirish kerak?
Bir misol,
Men ishxonamda “Analitika kelajagi” loyihasining a’zosiman. Biz analitiklarga ish jarayonida AI’dan samarali foydalanishni o‘rgatamiz.
Databricks Genie AI vositasini ommalashtirmoqchi edik.
Oddiy, zerikarli video-dars qilishni xohlamadim. Analitiklar uchun qiziqarliroq narsa kerak edi. AI yordamida topdim.
Shu jarayonni taxminan 20/60/20 ga bo‘lish mumkin.
20% - avval o‘zingiz o‘ylaysiz.
Nechta analitik bor?
Qaysi sohalarda ishlashadi?
AI bo‘yicha bilimlari qay darajada?
Loyihaning maqsadi nima?
Men aynan nimani yaratmoqchiman?
Shularni yozib chiqdim.
60% - AI bilan ishlaysiz.
ChatGPT, Copilot, Claude, Grok va Perplexity’ga bir xil savol berdim:
Analitiklarga AI kuchini qiziqarli tarzda qanday ko‘rsatish mumkin?
Barcha g‘oyalarni ko‘rib chiqdim.
Eng qiziq 3 tasini tanladim.
20% - yana o‘zingiz qaror qilasiz.
Uchta g‘oya bo‘yicha AI’dan ko’proq ma’lumot so‘radim. Keyin bittasini tanladim.
Bu AI chatbot o‘yini edi.
Lekin o‘yinning mavzusi bizning ishimizga aloqador emasdi.
Shuning uchun AI’dan:
Shu o‘yinni sug‘urta sohasiga moslashtir - deb so‘radim.
Keyin xuddi shu savolni boshqa AI’larga ham berdim.
Eng yoqqan variantni tanladim.
Keyin AI’dan o‘yinni yaratish uchun kod yozishni so‘radim.
O‘yin tayyor bo‘ldi.
O‘zim o‘ynab ko‘rdim.
Muammolarni topdim.
AI’ga yana qaytdim.
Muammolarni tuzatdim.
O‘yinni qiyinlashtirdim.
Yana sinab ko‘rdim.
Oxirida o‘yinning tayyor versiyasini o‘zim yana biroz yaxshi… Read in full →