اندیشه خاتمی و پزشکیان

چرا بلاروس تغییر نکرد؟ اعتراضات گسترده بلاروس نشان داد که خشم اجتماعی و حضور مردم در خیابان، هرچند مهم و اثرگذار است، به‌تنهایی برای تغییر یک رژیم اقتدارگرا کافی نیست. در بلاروس، بخش بزرگی از جامعه علیه حکومت لوکاشنکو به خیابان آمد. اعتراضات وسیع بود، جامعه ناراضی بود و مشروعیت حکومت به‌شدت زیر سؤال رفت. اما با وجود این موج اجتماعی، تغییر سیاسی رخ نداد. چرا؟ یکی از دلایل اصلی این بود که حکومت بلاروس از حمایت قاطع روسیه برخوردار بود. این حمایت، فقط حمایت سیاسی نبود؛ بلکه پشتوانه‌ای امنیتی، اقتصادی و روانی برای بقای حکومت به شمار می‌رفت. وقتی یک رژیم اقتدارگرا احساس کند که یک قدرت خارجی نیرومند پشت آن ایستاده، هزینه سرکوب برایش کمتر و امکان عقب‌نشینی‌اش محدودتر می‌شود. عامل دوم، نبود شکاف جدی در ساختار قدرت بود. در بسیاری از گذارهای سیاسی، زمانی تغییر ممکن می‌شود که بخشی از حاکمیت، نیروهای امنیتی، بوروکراسی یا نخبگان قدرت از ادامه مسیر حکومت جدا شوند و از بازگشت به سمت مردم اضطراب و ترس نداشته باشند. در بلاروس، چنین شکافی به اندازه کافی شکل نگرفت و دستگاه سرکوب توانست انسجام خود را حفظ کند. عامل سوم، دشواری تبدیل اعتراض گسترده به بدیل سیاسی پایدار بود. جامعه معترض وجود داشت، اما عبور از اعتراض به سازمان‌دهی، برنامه، رهبری قابل‌محاسبه و سازوکار انتقال قدرت، نیازمند ظرفیت‌هایی فراتر از حضور خیابانی بود. درس بلاروس برای ایران این است که نارضایتی عمومی، هرچند مهم، به‌تنهایی تضمین‌کننده گذار نیست. اگر رژیم از حمایت بیرونی، انسجام امنیتی و نبود بدیل منسجم بهره ببرد، اعتراضات بزرگ نیز ممکن است به تغییر فوری منجر نشوند. بنابراین پرسش اصلی فقط این نیست که «مردم چقدر ناراضی‌اند؟» بلکه این است که آیا این نارضایتی می‌تواند به اعتماد اجتماعی، سازمان‌یابی، شکاف در ساختار قدرت، بدیل سیاسی و افق روشن برای آینده تبدیل شود یا نه. بلاروس تغییر نکرد، چون اعتراض بود، اما توازن قدرت تغییر نکرد. و این شاید یکی از مهم‌ترین درس‌های گذار باشد: برای عبور از یک حکومت اقتدارگرا، جامعه معترض لازم است؛ اما کافی نیست. جامعه باید بتواند از اعتراض، به سازمان، بدیل و قدرت اجتماعی پایدار برسد. 🌱 پرسش های امروز: آیا جامعه‌ای که فقط اعتراض می‌کند، اما هنوز بدیل و سازمان ندارد، می‌تواند از یک رژ

فروپاشی امارات در آینده‌ای نزدیک در این تحلیل، فقط یک پیش‌بینی سیاسی ساده نیست؛ نشانه‌ای از تغییر عمیق‌تر در نظم منطقه‌ای است. سال‌ها دبی و امارات بر پایه یک تصویر ساخته شدند: امنیت، سرمایه، تجارت، واسطه‌گری و جذب ثروت منطقه. بخشی از سرمایه‌هایی که باید در خدمت عمران و آبادانی ایران قرار می‌گرفت، به سوی دبی رفت و آنجا را به مرکز سود، نمایش و سرمایه‌گذاری خارجی تبدیل کرد. اما اگر موازنه قدرت در منطقه تغییر کند، این تصویر هم تغییر می‌کند. امارات قدرت تاریخی و تمدنی مستقل نیست؛ بخش مهمی از وزن آن بر پایه امنیت وارداتی، حمایت غرب، جریان سرمایه، تجارت منطقه‌ای و نقش واسطه میان شرق و غرب شکل گرفته است. وقتی امنیت منطقه، انرژی، تنگه هرمز، مسیرهای کشتیرانی و معادلات قدرت دچار تغییر شوند، کشوری که بر چنین پایه‌هایی بنا شده، بیش از آنچه نشان می‌دهد آسیب‌پذیر است. در اطلاعیه استاد محمدعلی طاهری، از «از هم پاشیدن امارات» در کنار تعطیلی دبی، بازگشت سرمایه‌ها و تغییرات ژئوپولیتیکی منطقه سخن گفته می‌شود. یعنی بحث فقط سقوط یک کشور نیست؛ بحث پایان یک نقش مصنوعی در نظم منطقه‌ای است. دبی زمانی بزرگ شد که ایران زیر فشار، تحریم، سوءمدیریت و خروج سرمایه قرار گرفت. اما اگر ایران دوباره وزن واقعی خود را در منطقه بازیابد، بسیاری از مراکز واسطه‌ای که از ضعف ایران تغذیه کرده‌اند، جایگاه سابق خود را از دست خواهند داد. فروپاشی امارات یعنی فروپاشی یک توهم: اینکه می‌توان در کنار ایران، از ثروت منطقه سود برد، اما ایران را از معادلات اصلی حذف کرد. وقتی ایران به جایگاه واقعی خود بازگردد، نقشه اقتصادی و سیاسی خلیج فارس هم دیگر مثل گذشته نخواهد ماند. پشتوانه در اطلاعیه استاد محمدعلی طاهری این عنوان پشتوانه مستقیم در اطلاعیه دارد. در بخش فهرست پیامدهای جنگ، این عبارت آمده: «باز پس گرفتن بحرین؛ به زودی شاهد این اتفاق خواهیم بود و البته خیلی اتفاقات دیگر در منطقه از جمله، از هم پاشیدن امارات و…» همچنین در بخش مربوط به دبی و سرمایه‌ها آمده: «برگردانیدن کلیه سرمایه‌هایی که از ایران به سمت دوبی انتقال پیدا کرده بود و تعطیلی دوبی و وارد شدن ضررهای میلیاردی به منافع این کشور و سرمایه‌گذاری‌های غربی» پس در اطلاعیه، فروپاشی امارات در کنار دو محور دیگر مطرح شده: تضعیف دبی به‌عنوان مرکز سرمایه‌گریز از

بازگشت بحرین؛ دختر ایران، به ایران بحرین در حافظه تاریخی ایران فقط یک نام جغرافیایی نیست؛ زخمی قدیمی در نقشه خلیج فارس است. سال‌هاست که درباره بحرین، فقط از جدایی حرف زده شده؛ اما کمتر درباره این پرسش فکر کرده‌ایم که اگر موازنه قدرت در منطقه تغییر کند، اگر نظم‌های مصنوعی و وابسته سست شوند، اگر ایران دوباره جایگاه طبیعی خود را در خلیج فارس بازیابد، چه چیزهایی در حافظه تاریخی منطقه دوباره زنده خواهد شد؟ در اطلاعیه استاد محمدعلی طاهری، از «باز پس گرفتن بحرین» در کنار از هم پاشیدن امارات، تغییرات ژئوپولیتیکی منطقه و افزایش وزن راهبردی ایران سخن گفته می‌شود. این یعنی بحث فقط درباره یک جزیره یا یک مرز نیست؛ بحث درباره پایان دوره‌ای است که در آن قدرت‌های بیرونی برای منطقه تصمیم گرفتند، مرز ساختند، هویت بریدند و ملت‌ها را از ریشه‌های تاریخی خود جدا کردند. بحرین، دختر ایران، در این نگاه نماد یک حقیقت بزرگ‌تر است: اینکه ایران را نمی‌توان از خلیج فارس جدا کرد. نمی‌توان تاریخ را برای همیشه دفن کرد. نمی‌توان با نقشه‌های استعماری، پیوندهای تمدنی را برای همیشه از حافظه ملت‌ها پاک کرد. اما بازگشت واقعی، بازگشت با جنگ و اشغال و تحمیل نیست. بازگشت واقعی زمانی معنا دارد که نظم منطقه تغییر کند، آگاهی مردم بالا برود، نقش قدرت‌های بیرونی کمرنگ شود و ایران از موقعیت ضعف، تحریم، فشار و انزوا بیرون بیاید و دوباره به مرکز طبیعی ثبات، فرهنگ و قدرت در خلیج فارس تبدیل شود. بحرین اگر دختر ایران است، بازگشتش هم باید در شأن ایران باشد: نه با نفرت، نه با جنگ، نه با تحقیر مردم بحرین، بلکه با فروریختن نظم‌های جعلی و بازگشت حقیقت تاریخی به صحنه. خلیج فارس بدون ایران معنا ندارد. و هیچ نقشه‌ای نمی‌تواند برای همیشه حافظه تاریخ را پاک کند.

🚨خطر اجرای حکم اعدام ۱۲ معترض در اصفهان بر اساس گزارش‌های منتشرشده، احکام اعدام ۱۲ نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» اصفهان، روز ۱۴ تیر ۱۴۰۵ در دیوان عالی کشور تأیید و پرونده آنان به اجرای احکام دادگاه انقلاب اصفهان فرستاده شده است. گزارش‌ها همچنین از محرومیت متهمان از انتخاب آزادانه وکیل و محدودیت دسترسی وکلا به پرونده حکایت دارند. نام این ۱۲ نفر: علیرضا سپاهی، متولد ۱۳۸۰ ابوالفضل سپاهی، متولد ۱۳۸۱ قائم حسینی، متولد ۱۳۸۴ گل‌محمد محمدی، شهروند افغانستان، متولد ۱۳۸۱ شروین باقریان، متولد ۱۳۸۶ عرفان اسفندیاری، متولد ۱۳۸۶ امیرحسین صفری، متولد ۱۳۷۷ امیرحسین ملکی، متولد ۱۳۸۵ علی دشتی، متولد ۱۳۸۵ ابوالفضل ابراهیمی، متولد ۱۳۸۶ علیرضا رئیسی، متولد ۱۳۸۳ امیرحسین ابراهیمی انالوچه، متولد ۱۳۸۵. جان این زندانیان در خطر است. از رسانه‌ها، نهادهای حقوق‌بشری و افکار عمومی می‌خواهیم درباره وضعیت آنان تحقیق و برای توقف اجرای احکام اعدام اقدام فوری کنند. نام‌هایشان را دقیق منتشر کنیم؛ یک اشتباه کوچک می‌تواند اعتبار یک فریاد بزرگ را زخمی کند. #نه_به_اعدام #اعدام_نکنید #میدان_علیخانی #اصفهان #StopExecutionsInIran