Спадчына. Размовы

Які афігенны помнік невядомаму салдату быў пастаўлены на вайсковых могілках Ліды ў 1917 годзе. Помнік быў выкананы ў выглядзе піраміды, , складзеную з вялікіх, груба абчасаных камянёў. Ля падножжа піраміды размяшчалася адлітая з металу скульптура паміраючага рымскага воіна*. Скульптуру выканаў нямецкі скульптар, прафесар Вышэйшай тэхнічнай школы ў Штутгартце Ульферт Янсен (Ulfert Janssen). Пад фігурай быў выбіты надпіс: «За Бацькаўшчыну» (ням.: Für das Vaterland). Нават па гэтых фота бачна, што скульптура была найвышэйшага ўзроўню выканання і мастацкага густу. Тое ж адзначалі і ў міжваенны час. У савецкі час, у 1949 годзе, адзін з мясцовых жыхароў (паводле ўспамінаў, нейкі Шымялевіч) разбіў скульптуру салдата і здаў яе на металалом. Сама каменная піраміда працягвала стаяць на могілках яшчэ дзесяць гадоў і была разбурана толькі ў 1959 годзе. У 1966 годзе тэрыторыя вайсковых могілак была канчаткова зраўняная з зямлёй для пабудовы спартыўнай пляцоўкі і майстэрняў сярэдняй школы № 6. *але я не згодны з тым, што скульптура адлюстроўвае рымскага воіна, як пішуць крыніцы. Рымская скульптура з’яўляецца вельмі другаснай у дачыненні да грэчаскай: рымляне масава вывозілі мармуры (да таго як гэтага стала мэйнстрымам) з Грэцыі, саміх майстроў, рабілі бясконцыя копіі і паўтарэнні, але ніколі не дасягнулі той выразнасці, дынамізму і драматызму, што грэчаская скульптура перыяду элінізму. Рымская скульптура пераважна партрэтная і больш прыстойная. Агулам рымляне больш "маральныя" з нашага постхрысціянскага пункту гледжання (жарты пра "грэкі прыдумалі оргіі, а рымляне здагадаліся паклікаць на іх жанчын" у цэлым добра апісвае розніцу). Такое ўсхваленне голага мужчынскага цела для чыстай эстэтыкі штука відавочна грэчаская, якая часта асуджалася рымскімі аўтарамі як непрыстойная. У рымлян быў выразны падзел на вульгарную галізну і вынайдзены канон "гераічнай галізны", якую маглі мець скульптуры багоў, або вялікіх людзей, якія ў сваёй велічы наблізіліся да багоў. Акрамя таго с