وبینارهای یادگیری و تفکر سیستمی

🔹داستان شکل گیری کارگاه «تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی» - بخش اول چرا این همه مدیر توانمند، با وجود داشتن تحصیلات، درآمد و جایگاه اجتماعی مناسب، هم حال دلشان خوب نیست و هم از لحاظ جسمی بیمار هستند؟ این سوال، شروع جستجوی من در مورد معنای زندگی و تلاش برای بازطراحی مسیر زندگی بود. من مدیرعامل شرکت بودم و بخش قابل توجهی از زمانم در جلسات با مدیران عامل شرکت‌های بزرگ صنعتی کشور می‌گذشت. همه‌ی ما تحصیلات دانشگاهی خوبی داشتیم، وضعیت درآمدی‌مان مناسب بود، جایگاه اجتماعی خوبی داشتیم، به ظاهر تمام مظاهر موفقیت را به دست آورده بودیم، اما در پشت صحنه واقعیت دیگری جریان داشت: 🔸 حال دل‌مان خوب نبود، 🔸زندگی پر استرسی داشتیم، 🔸از وضعیت کار و زندگی‌مان راضی نبودیم، 🔸 فرصت کافی برای خانواده و فرزندانمان نداشتیم، 🔸 دچار انواع بیماری‌های گوارشی و از همه شایع‌تر، کمردرد بودیم. این مشاهده آنقدر تکرار شد که مطمئن شدم مساله فقط یک خطای شخصی نیست. ما در واقع با یک مشکل سیستمی مواجه بودیم که همه ما را در یک مارپیچ به درون خود کشیده و غرق کرده بود. موضوع را با امیر شاهرخی و محمد جنتی فرد که هم مدیران توانمندی بودند و هم در دانشکده مدیریت و اقتصاد شریف با یکدیگر همکلاسی بودیم، مطرح کردم. این دوستان هم تجربه مشابهی داشتند. محمد مطالعاتی را هم در این زمینه شروع کرده بود و متوجه شده بود گروهی از بیماری‌ها به عنوان «بیماری‌های ویژه مدیران» دسته بندی شده که حداقل در ایران مراجعه به پزشک در مورد آنها نتیجه مطلوبی ندارد، چون پزشک متخصصی در این حوزه نداریم و پزشک‌های دیگر هم معمولا صرفا نشانه درمانی می‌کنند و از ریشه این بیماری‌ها اطلاعی ندارند. در نتیجه برای شناخت در مورد این بیماری‌ها و برای درمان ریشه‌ای مشکلی که با آن مواجه بودیم، باید خودمان مطالعه می‌کردیم و از تجربیاتی که در دنیا در این حوزه وجود داشت استفاده می‌کردیم. و در نهایت فضای کار و زندگی‌مان را باید به گونه‌ای بازطراحی می‌کردیم که ریشه این مشکلات حل شود و بتوانیم به رضایتمندی از زندگی برسیم... این داستان ادامه دارد... اطلاعات بیشتر در مورد این کارگاه: Life Path Design @stlearning

🔹داستان شکل گیری کارگاه «تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی» - بخش دوم گاهی مشکل فقط نداشتن راه حل نیست، نداشتن واژه مناسب برای فهم مساله است. به خصوص زمانی که در مورد خودمان و احساسات‌مان می‌خواهیم فکر کنیم... وقتی تصمیم گرفتم در مورد این مشکل که چرا با وجود رسیدن به مظاهر موفقیت، حالمان خوب نبود، مطالعه کنم، اولین مشکل این بود که واژه‌های مناسبی برای فهم و بیان مشکل و جستجوی راه حل آن بلد نبودم. ذهن ما در اغلب موارد برای انجام فرآیند تفکر نیاز به «واژه» دارد. در این حالت ذهن مثل یک موتور جستجو عمل می‌کند. وقتی می‌خواهیم در مورد موضوعی فکر کنیم، معمولا با یک واژه یا مفهوم شروع می‌کنیم. و بعد ذهن واژه‌ها، مفاهیم و تجربه‌های مرتبط را از حافظه فراخوانی می‌کند. به این ترتیب ذهن مجموعه‌ای از مفاهیم مرتبط را کنار هم قرار می‌دهد و با کشف ارتباط بین آنها، شروع به استنتاج می‌کند و به تدریج به فهمی در مورد مساله و راه حل‌های آن می‌رسد. اما وقتی واژه برای یک موضوع نداشته باشیم، این فرآیند حتی شروع هم نمی‌شود... اولین واژه‌ای که به نظرم به این مشکل مرتبط رسید «شادی» بود. پس شاید مشکل این هست که ما شاد نیستیم. اگر ما با این همه موفقیت‌هایی که به دست آورده‌ایم شاد نیستیم، پس چه کسی شاد است؟ رفتم سراغ اینترنت و مطالعه مقالات. متوجه شدم شاخصی به نام شادی وجود دارد که کشورهای مختلف را با آن مقایسه می‌کنند. Happiness Index کشورهای بالای لیست کشورهای ثروتمندی مثل منطقه اسکاندیناوی و سنگاپور بودند. اما این تنها شاخص و رتبه بندی در مورد شادی نبود. رتبه بندی دیگری دقیقا به همین نام وجود داشت که در آن فیلیپین رتبه اول بود. دقیق‌تر مطالعه کردم: رتبه بندی اول فرض کرده بود که شادی نتیجه سه متغیر است: «درآمد»، «امید زندگی» و «میانگین سال‌های آموزش» اما رتبه بندی دوم به سراغ مردم رفته بود و از آنها پرسیده بود که چقدر از زندگی خودشان «رضایت» دارند. این برای من کشف بزرگی بود: این کشورهای ثروتمند نبودند که بالاترین رضایت از زندگی را داشتند. بلکه فیلیپین با نزدیک به صد میلیون نفر جمعیت و طبیعتی سخت، و با درآمد سرانه نسبتا پایین، بیشترین رضایتمندی از زندگی را داشت. حالا واژه دوم را پیدا کرده بودم: «رضایت از زندگی» حالا دیگر نباید به دنبال این می‌گشتم که «چطور یک موفقیت دیگر به دست آورم» یا

سوال نوزده میلیون دلاری 🔹داستان شکل گیری کارگاه «تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی» - بخش سوم همزمان با جستجوی مسیری برای پاسخ به این سوال که «چطور می‌توانیم رضایتمندی بیشتری از زندگی داشته باشیم»، با دوستان گروه آموزشی و پژوهشی آسمان در دانشگاه صنعتی شریف (گروه پژوهشی تفکر سیستمی) مشغول مطالعه کتاب «مدرسه‌های یادگیرنده» بودیم. عنوان یکی از بخش‌های کتاب این بود: سوال ١٩ میلیون دلاری سوال در مورد هدف مدرسه و هدف آموزش بود. سوال را برای خودمان به این صورت بازنویسی کردیم: چرا ما سالهاست که بخشی از زمان خودمان را به یادگیری تفکر سیستمی و آموزش آن در مدارس اختصاص داده‌ایم؟ هدف این بوده که بچه‌ها تفکر سیستمی یاد بگیرند؟ فقط همین؟ تفکر سیستمی یاد بگیرند که چه؟ نه، ما فقط نمی‌خواستیم تفکر سیستمی آموزش دهیم، چون «تفکر سیستمی چیز خوبی است». هدف ما ساختن جامعه‌ای بود که در آن مردم «بهتر فکر می‌کنند و بهتر تصمیم می‌گیرند». آموزش تفکر سیستمی در مدارس، کاری بود که برای رسیدن به این هدف شروع کرده بودیم. سوال بعدی: تصمیم بهتر چه تصمیمی است؟ ما که نمی‌خواهیم بگوییم یک تصمیم درست وجود دارد و همه باید به همان جواب برسند. افراد مختلف بسته به اهدافی که دارند، ممکن است به تصمیم‌های مختلفی برسند و همچنان تصمیم‌شان درست باشد. جواب: تصمیمی که باعث شود افراد به «اهدافی که در زندگی دارند» برسند. سوال بعدی: آیا اگر افراد جامعه به اهدافی که در زندگی مشخص کرده‌اند برسند، ما به هدفی که از آموزش داشته‌ایم می‌رسیم؟ جواب: نه، چون بسیار دیده‌ایم که افراد وقتی به اهدافشان می‌رسند، متوجه می‌شوند که هدف مناسبی انتخاب نکرده بودند و از نتیجه راضی نیستند؛ یا در مسیر رسیدن به هدف، آنقدر به خودشان و دیگران آسیب می‌زنند که دیگر رسیدن به آن هدف قابل توجیه نیست. سوال بعدی: پس هدف خوب چه هدفی است؟ چطور هدف هایی انتخاب کنیم که اگر به آنها رسیدیم، از انتخاب آن اهداف پشیمان نباشیم؟ چطور اهداف‌مان را مشخص کنیم تا در نهایت به رضایتمندی از زندگی‌مان و مسیری که در زندگی طی کرده‌ایم برسیم؟ به نظر می‌رسید پاسخ به این سوال‌ها، بتواند یک قدم دیگر ما را در مسیر این جستجو به پیش ببرد... این داستان ادامه دارد... پی نوشت:  این متن در ادامه داستان شکل گیری کارگاه تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی آمده برای مشاهده

داستان شکل گیری کارگاه «تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی» - بخش چهارم چرا کار می‌کنیم؟ در مسیر جستجو برای یافتن پاسخ سوال‌های مربوط به هدف‌گذاری، شروع کردم به جستجو در مورد اینکه افراد در مورد فعالیت‌ها و اهداف مهم زندگی‌شان چطور تصمیم می‌گیرند و واقعا به دنبال چه هستند. در قدم اول، شروع کردم به طرح این سوال از دیگران که: «شما چرا کار می‌کنید؟» از اساتید دانشکده مدیریت و اقتصاد شریف مثل آقای دکتر علینقی مشایخی و دکتر سید بابک علوی گرفته، تا راننده‌های تاکسی و کارگران و کسبه بازار... همه هم اول از سوال جا می‌خوردند. یک نگاهی با تعجب می‌انداختند که بفهمند منظورم چیست و چرا دارم این سوال را می‌پرسم. پاسخ‌ها خیلی متفاوت بود، اما کاملا مشخص بود که اغلب پاسخ دهندگان، تاکنون به صراحت به این سوال فکر نکرده بودند. طبیعتا دلایلی برای کار کردن داشتند، اما به این سوال که «چرا کار می‌کنیم» به طور مستقل پاسخ نداده بودند. شما چرا کار می‌کنید؟ - برای اینکه کار جوهر مرد است... - برای اینکه نمیشه که کار نکرد، باید کار کنیم - برای اینکه خرج زندگی رو در بیارم - برای اینکه دو تا دانشجوی دانشگاه آزاد دارم و باید خرج دانشگاهشون رو بدم - برای اینکه حقوق بازنشستگی کفاف زندگی رو نمیده - من اگه کار نکنم می‌میرم، صبح باید از خونه بزنم بیرون - برای اینکه مستقل باشم، اگه کار نکنم باید برگردم شهرستان پیش پدر مادرم در این بین چند تا جواب خاص هم قابل توجه بود: - تاجر صدها میلیون دلاری: برای اینکه پول در بیارم، نه اینکه پول لازم داشته باشم، نه، من خیلی پول دارم، اما جمعه‌ها هم تا آخر شب دفترم هستم و کار می‌کنم، هیچ چیز دیگه‌ای توی دنیا بهم به اندازه پول در آوردن کیف نمیده، بقیه پول در میارن که با پول یک کاری بکنند، اما من فقط دوست دارم پول در بیارم، نمی‌خوام با پول‌ها کار دیگه‌ای انجام بدم، فقط پول درآوردن برام جذابه، نه اینکه کار دیگه‌ای با پول‌هام نکنم، نه، دامداری و گلخانه و کارهای دیگه راه میندازم، اما هدفم اون کارها نیست، هدفم فقط پول در آوردن هست... - راننده تاکسی در فیلیپین: برای اینکه برم لذت دنیا رو ببرم، من پشت این ماشین ۲۴ ساعت کار می‌کنم،‌ بعد ماشین رو میدم به شریکم، ۲۴ ساعت بعد رو میرم اون پولی که درآوردم رو خرج می‌کنم، حتی یک پزو هم پس انداز نمی‌کنم، نه زن دارم نه بچه، نه هیچ وق

داستان شکل گیری کارگاه تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی ایده «تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی» یک‌باره شکل نگرفت. این ایده حاصل مجموعه‌ای از پرسش‌ها، تجربه‌ها، مطالعات و گفتگوهایی بود که به تدریج در کنار یکدیگر قرار گرفتند. در این داستان، مسیر شکل‌گیری این ایده را از نخستین پرسش‌ها درباره رضایت از زندگی، تا جستجو درباره معنا، هدف، انتخاب و در نهایت استفاده از تفکر سیستمی برای طراحی و بازطراحی مسیر زندگی دنبال می‌کنیم. مسیر داستان 🔹بخش اول چرا حال دل‌مان خوب نیست؟​ همه‌چیز از یک پرسش شخصی شروع شد: چرا ممکن است به بسیاری از چیزهایی که زمانی آرزویشان را داشته‌ایم برسیم، اما هنوز احساس رضایت و آرامش عمیقی نداشته باشیم؟ جستجوی پاسخ به این پرسش، آغاز مسیری شد که بعدها به شکل‌گیری ایده «تفکر سیستمی در طراحی مسیر زندگی» انجامید. مطالعه این بخش 🔹بخش دوم نداشتن «واژه» برای فهم مسئله برای پیدا کردن پاسخ، ابتدا باید می‌فهمیدم دقیقاً به دنبال چه چیزی هستم. اما وقتی واژه مناسبی برای یک مسئله نداریم، حتی جستجوی پاسخ هم دشوار می‌شود. جستجو از «شادی» شروع شد و به کشف مفهوم مهم‌تری رسید: «رضایت از زندگی». مطالعه این بخش 🔹بخش سوم سؤال نوزده میلیون دلاری در همان زمان، پرسشی درباره هدف آموزش و تفکر سیستمی، مسیر جستجو را به سمت سؤال عمیق‌تری برد: اگر رسیدن به اهداف لزوماً به رضایت از زندگی منجر نمی‌شود، پس چگونه باید اهدافی را انتخاب کنیم که ارزش رسیدن داشته باشند؟ مطالعه این بخش 🔹بخش چهارم چرا کار می‌کنیم؟ برای فهم بهتر اینکه انسان‌ها واقعاً به دنبال چه هستند، یک سؤال ساده را از آدم‌های مختلف پرسیدم: «شما چرا کار می‌کنید؟» پاسخ استاد دانشگاه، راننده تاکسی، تاجر، کارمند و دیگران یکسان نبود؛ اما در میان این پاسخ‌های متفاوت، چیز مهمی درباره رابطه انسان با کار و زندگی آشکار می‌شد. مطالعه این بخش 🔹بخش پنجم معنا در کار و زندگی گفتگو درباره کار، کم‌کم مرا به مفهوم «معنا» رساند. دو راهی راننده تاکسی، افسانه سیزیف و داستان سه نفری که آجر روی آجر می‌گذاشتند، هر کدام به شکلی یک سؤال مشترک را مطرح می‌کردند: آیا وقتی معنای کاری که انجام می‌دهیم را از دست بدهیم، هنوز می‌توانیم آن کار را همان‌طور ادامه دهیم؟ مطالعه این بخش 🔹این داستان ادامه دارد... و به امید خدا بخش‌های بعدی به زودی ن