یادداشت های زهرا وصالی

🔻صنعت در آستانه بزرگ ترین گذار تاریخی 🔴پایان عصر آب ارزان 🔻ضرب‌الاجل سه‌ساله دولت برای پایان مصرف آب متعارف در صنایع ✍️ *زهرا وصالی – ابتکار جنوب* وزارت نیرو در حالی از افزایش ۲۴ درصدی تأمین برق صنایع و تابستانی کم‌خاموشی سخن می‌گوید که هم‌زمان ضرب‌الاجل سه‌ساله‌ای برای پایان مصرف آب متعارف در صنعت صادر کرده است. دو سیاستی که در ظاهر از دو جنس متفاوت‌اند، اما در کنار هم نشانه آغاز *سخت‌ترین و ناگزیرترین گذار صنعتی ایران هستند؛ گذاری که ریشه آن نه در مدیریت انرژی، بلکه در بحران منابع آب زیرزمینی کشور است؛ منبعی که دهه‌ها ستون تأمین آب صنعت بود و امروز در بسیاری از دشت‌ها به مرز نابودی رسیده است. آیین‌نامه جدید دولت صنایع بزرگ را موظف می‌کند ظرف سه سال به سمت پساب، آب شور یا آب خاکستری حرکت کنند. این تصمیم پایان امتیاز تاریخی آب ارزان برای صنعت است؛ امتیازی که در سرزمینی با بارندگی رو به کاهش و آبخوان‌های فرسوده دیگر قابل ادامه نیست. اما این گذار هزینه دارد: ساخت تصفیه‌خانه، خرید فناوری، تأمین انرژی برای شیرین‌سازی و انتقال صنایع به سواحل، بار مالی سنگینی بر دوش صنعت می‌گذارد و می‌تواند رقابت‌پذیری را کاهش دهد. صنایع کوچک و متوسط بیش از همه آسیب‌پذیرند. در این میان، یک واقعیت کمتر گفته می‌شود: بخش مهمی از درآمد آب منطقه‌ای‌ها از فروش آب به صنایع تأمین می‌شود. اگر صنایع از آب متعارف جدا شوند، این شرکت‌ها با کسری مالی مواجه می‌شوند و توان نظارت، پایش و مقابله با برداشت غیرمجاز کاهش می‌یابد. بدون اصلاح ساختار مالی آب منطقه‌ای‌ها، اجرای آیین‌نامه با شکست مواجه می‌شود. ادامه گزارش را در وبسایت ابتکار جنوب بخوانید👇 https://www.ebtekarjonoob.ir/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7/fa-IR/22805/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%A2%D8%A8-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86.html

زندان و جریمه نقدی،  نه خاک سوخته را بازمی‌گرداند، نه بلوط‌های نابودشده را زنده می‌کند، نه رفتار را اصلاح می‌کند ⭕️مجازات آتش‌افروزان زاگرس باید سبز باشد، نه خاکستری ✍زهرا وصالی، شهر مردم https://shahrmardomdaily.ir/مجازات-آتشافروزان-زاگرس-باید-سبز-باش/

*محبوبه در جمع برگزیدگان جشنواره جهانی روایتگری یونسکو** ✍️زهرا وصالی، ابتکارجنوب اثر *«محبوبه»* ساخته‌ی محمد ناصری‌راد در جشنواره جهانی روایتگری جوانان Capture the Future یونسکو در جمع آثار برگزیده قرار گرفت؛ رویدادی که توجه جهانی را به زیست‌بوم ارزشمند *دشت ارژن* جلب کرده و جایگاه روایتگری بومی ایران را در عرصه بین‌المللی برجسته ساخته است. این انتخاب، نقطه‌ای روشن در مسیر دیده‌شدن ظرفیت‌های محیط‌زیستی ایران در سطح جهانی به شمار می‌رود. دشت ارژن و تالاب پریشان، به‌عنوان *تنها ذخیره‌گاه زیست‌کره استان فارس*، یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های کشور محسوب می‌شوند. این منطقه با پوشش گیاهی منحصربه‌فرد، حضور گونه‌های شاخص جانوری و نقش حیاتی در چرخه آب جنوب کشور، سال‌هاست در معرض تهدیدهایی چون خشکسالی، برداشت بی‌رویه آب، تغییر کاربری اراضی و فشارهای توسعه‌ای قرار دارد. انجمن محیط‌زیستی شکوه ارژن طی سال‌های اخیر با فعالیت‌های مردمی، آموزشی و پژوهشی تلاش کرده است اهمیت این زیست‌بوم را در سطح ملی برجسته کند و روایت «محبوبه» یکی از خروجی‌های همین تلاش‌هاست. «محبوبه» با نگاهی انسانی و صمیمی، پیوند دیرینه مردم با طبیعت را به تصویر می‌کشد؛ روایتی که از سطح یک مستند محیط‌زیستی فراتر می‌رود و به تجربه‌ای احساسی تبدیل می‌شود. این اثر با استفاده از تصویرپردازی ساده اما دقیق، روایت خطی اما تأثیرگذار، و تمرکز بر جزئیات زندگی روزمره در کنار طبیعت، توانسته است زیبایی‌ها و آسیب‌پذیری دشت ارژن را به شکلی ملموس به مخاطب جهانی منتقل کند. همین نگاه متفاوت و اصیل، دلیل توجه داوران بین‌المللی و انتخاب اثر در میان آثار کشورهای مختلف بوده است. جشنواره جهانی روایتگری جوانان یونسکو، یکی از برنامه‌های معتبر این سازمان برای توانمندسازی روایتگران جوان در حوزه‌های محیط‌زیست، میراث طبیعی، فرهنگ و توسعه پایدار است. این رویداد با مشارکت جوانان ۱۸ تا ۳۰ سال از کشورهای مختلف برگزار می‌شود و آثار شرکت‌کنندگان بر اساس معیارهایی چون اصالت روایت، نوآوری در نگاه، تأثیرگذاری احساسی، کیفیت هنری و ارتباط اثر با اهداف جهانی یونسکو ارزیابی می‌گردد. این جشنواره طی سال‌های اخیر به سکویی برای دیده‌شدن روایت‌های محلی تبدیل شده و بسیاری از آثار برگزیده آن در رویدادهای بین‌المللی یونسکو و شبکه‌های جهانی نمایش داده شده‌اند.

*خوش آمدی؛ اینجا دیار عباس دوران‌هاست* روایت جاویدنام و جان‌فدای ایران، امیرسرتیپ دوم خلبان شهید *مجید کاظمی* ✍️زهرا وصالی، شهر مردم شیراز امروز حال دیگری دارد. هوای شهر چیزی میان اندوه و افتخار است؛ انگار آسمان کمی پایین‌تر آمده تا بدرقهٔ مردی را ببیند که سال‌ها در همین آسمان پرواز کرد و در روزی که ایران به او نیاز داشت، بی‌هیچ تردیدی بال زد و رفت؛ پروازی که بازگشت در آن، بیشتر شبیه معجزه بود تا احتمال. مجید کاظمی، امیرسرتیپ دوم خلبان نیروی هوایی ارتش، از دل همین خاک برخاسته بود؛ در شیراز به دنیا آمد، در شهری که نام عباس دوران را در حافظهٔ خود دارد و حالا نام او را نیز در کنار دلیرانش ثبت می‌کند. از همان جوانی، نگاهش به آسمان نگاه کسی بود که می‌دانست راهش همین‌جاست. در دوره‌های سخت آموزش، با انضباط و جدیت پیش رفت؛ ساعت‌های طولانی تمرین، پروازهای آموزشی،مأموریت‌های اولیه—همه را با آرامش و دقت انجام می‌داد. مربیانش همان روزهای اول گفتند: «این پسر برای پرواز ساخته شده.» سال‌ها در یگان جنگنده‌های سوخو ۲۴ خدمت کرد؛ یگانی که ستون عملیات‌های سنگین و راهبردی نیروی هوایی ارتش است. او از آن خلبان‌هایی بود که وقتی نامش روی مأموریت می‌آمد، همه خیالش راحت می‌شد. در عملیات‌های حساس، آرامش داشت؛ در لحظه‌های سخت، تصمیم درست می‌گرفت؛ و در مأموریت‌های سنگین، بار مسئولیت را بی‌صدا بر دوش می‌کشید. اما روز یازدهم اسفند ۱۴۰۴، روزی بود که نام او را در تاریخ ثبت کرد. در پاسخ به حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی، دو فروند سوخو ۲۴ از پایگاه هوایی شهید دوران شیراز به پرواز درآمدند؛ پروازی که هر خلبانی می‌دانست بازگشت از آن، بیشتر شبیه معجزه است تا احتمال. مسیر، مسیری بود میان لایه‌لایهٔ سامانه‌های شناسایی، رادارها و پدافندهای دشمن؛ جنگنده‌هایی که سال‌ها از عمرشان گذشته بود، اما خلبانانی داشتند که باورشان تازه بود: *«یا خودمون برمی‌گردیم یا برنمی‌گردیم… ولی کار باید انجام بشه.»* سوخوهای ایرانی از میان شبکه دفاعی دشمن عبور کردند، به قلب پایگاه راهبردی العدید رسیدند و مأموریت را با موفقیت کامل انجام دادند. تصاویر خسارات، بعدها از میان لایه‌های سانسور دشمن بیرون آمد؛ تصاویری که نشان می‌داد ضربه ایران دقیق، سنگین و حساب‌شده بوده است. اما سخت‌ترین بخش مأموریت، مسیر بازگشت ب

برای همه خبرنگارانی که نبض ایران را می‌نویسند ✍️زهرا وصالی، ابتکارجنوب گاهی با خودم فکر می‌کنم اگر ایران یک بدن بزرگ باشد، آب، محیط‌زیست و فرهنگ سه نبض اصلی‌اش هستند؛ نبض‌هایی که اگر آرام شوند، اگر بی‌صدا بتپند، اگر از تپش بیفتند، آینده‌مان لرزان می‌شود. و در میان این تپش‌ها، یک گروه هست که کارش «شنیدن نبض» است؛ خبرنگارانی که چشم‌شان را روی بحران نمی‌بندند و گوش‌شان را از حقیقت نمی‌گیرند. آن‌ها کسانی‌اند که اگر یک روز قلم‌شان را زمین بگذارند، خیلی چیزها بی‌صدا نابود می‌شود. سال‌هاست در حوزه آب کار می‌کنم. بارها کنار رودخانه‌ای ایستاده‌ام و دیده‌ام که جریان آب، فقط یک منظره نیست؛ یک پیام است. خبرنگاران آب این پیام را می‌شنوند. آن‌ها افت سفره‌ها را قبل از آن‌که مردم حس کنند می‌بینند، فرونشست را قبل از آن‌که زمین دهان باز کند می‌فهمند، و وقتی از خشک شدن یک چشمه می‌نویسند، در واقع دارند از خشک شدن یک «امید» حرف می‌زنند. خبرنگار آب فقط خبر نمی‌نویسد؛ او روایت‌گر آینده است، آینده‌ای که اگر جدی گرفته نشود، روزی به گذشته‌ای تلخ تبدیل می‌شود. خبرنگاران محیط‌زیست، زبان طبیعت‌اند؛ مترجمان خاموش جنگل، تالاب، کوه، رودخانه. طبیعت نمی‌تواند فریاد بزند. وقتی جنگل می‌سوزد، وقتی تالاب می‌میرد، وقتی رودخانه کم‌جان می‌شود، این خبرنگار است که به جای درخت، به جای پرنده، به جای خاک حرف می‌زند. او در خط مقدم بحران می‌ایستد؛ گاهی بی‌امکانات، گاهی بی‌حمایت، گاهی حتی در برابر بی‌تفاوتی. اما باز هم می‌نویسد، چون می‌داند اگر ننویسد، چیزی از زیست‌بوم ایران کم می‌شود؛ چیزی که دیگر هیچ‌وقت برنمی‌گردد. و خبرنگاران فرهنگ… آن‌ها حافظان روح ایران‌اند. میان هیاهوی خبرهای روزمره، از چیزهایی می‌نویسند که ریشه دارند؛ آیین‌ها، هنرها، قصه‌ها، آدم‌ها. آن‌ها مراقب‌اند که هویت ما در شتاب جهان گم نشود؛ که ریشه‌ها خشک نشوند؛ که حافظه جمعی ما زنده بماند. خبرنگار فرهنگ، نگهبان چراغی است که اگر خاموش شود، تاریکی‌اش فقط یک حوزه را نمی‌گیرد؛ روح یک ملت را می‌گیرد. اما ایران فقط با این سه نبض زنده نیست. بدن ایران هزار تپش دارد و هر تپش خبرنگاری دارد که آن را زنده نگه می‌دارد. خبرنگاران اجتماعی، نبض دردهای مردم‌اند؛ صدای خانواده‌هایی که صدایشان به جایی نمی‌رسد. خبرنگاران سلامت، نبض تندرستی جامعه‌اند؛ از بیمارس

🔹میراث فرهنگی در آستانه یک تحول مدیریتی 🔺سعدیه و حافظیه؛ آغاز یک پارادایم نو یا آزمونی پرریسک؟ ✍️زهرا وصالی، ابتکارجنوب 🔸تصمیم برای هیأت امنایی شدن سعدیه و حافظیه، در ظاهر یک تغییر مدیریتی است، اما در واقع نشانه‌ای از آغاز مرحله‌ای تازه در حکمرانی فرهنگی ایران. این تصمیم در زمانی گرفته شده که میراث فرهنگی کشور با فشارهای بودجه‌ای، انتظارات فزاینده جامعه برای کیفیت خدمات، و رشد چشمگیر گردشگری روبه‌روست. شیراز، به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی هویت فرهنگی ایران، بیش از هر زمان دیگری نیازمند ساختاری چابک‌تر و مشارکتی‌تر است؛ ساختاری که بتواند میان حفاظت از میراث و نیازهای امروز جامعه تعادل برقرار کند. 🔹سعدیه و حافظیه تنها دو بنای تاریخی نیستند؛ دو ستون حافظهٔ جمعی ایرانیان‌اند. حافظ با جهان شاعرانه‌اش، نماد معنویت و زیبایی‌شناسی ایرانی است و سعدی، با اخلاق‌گرایی و جهان‌وطنی‌اش، ظرفیت دیپلماسی فرهنگی دارد. همین جایگاه، حساسیت اجتماعی نسبت به هرگونه تغییر مدیریتی را افزایش می‌دهد. مردم شیراز این دو مجموعه را بخشی از زندگی روزمره خود می‌دانند؛ بنابراین هر تغییری در مدیریت آن‌ها، اگر با مشارکت اجتماعی همراه نباشد، می‌تواند احساس «دور شدن مجموعه از مردم» را ایجاد کند. استاندار فارس تأکید کرده که هدف این واگذاری، نه انتقال مسئولیت حاکمیتی، بلکه ارتقای کیفیت مدیریت و افزایش هماهنگی میان دستگاه‌هاست. او از تشکیل هیأت امنایی با حضور شخصیت‌های فرهنگی، متخصصان و نمایندگان دستگاه‌های مرتبط خبر داده و وعده داده که ساختار حقوقی این مدل به‌زودی اعلام خواهد شد. این سخنان نشان می‌دهد که دولت قصد دارد مدل جدیدی از حکمرانی فرهنگی را آزمایش کند؛ مدلی که اگر موفق شود، می‌تواند الگوی مدیریت سایر بناهای تاریخی کشور شود. 🔸تجربه جهانی نشان می‌دهد که هیأت امنایی، اگر درست طراحی شود، می‌تواند مدیریت میراث فرهنگی را از روزمره گی اداری خارج کند و به سمت برنامه‌ریزی بلندمدت، جذب منابع مالی پایدار و مشارکت اجتماعی هدایت کند. موزه بریتانیا، لوور و اسمیتسونین نمونه‌هایی هستند که با همین مدل توانسته‌اند میان حفاظت، پژوهش و ارائه خدمات فرهنگی تعادل برقرار کنند. در این نمونه‌ها، هیأت امناء ترکیبی از متخصصان، دانشگاهیان، هنرمندان و مدیران فرهنگی است و نظارت دولت به‌صورت دقیق و غیرمداخله‌گر اعمال می‌شو

🔹ثبت جهانی چهار سازه تاریخی آب بازگشت مهندسی ایرانی به صحنه جهانی و آغاز یک مسئولیت ملی ✍️زهرا وصالی، ابتکارجنوب ثبت جهانی چهار سازه تاریخی آب ایران—سی‌وسه‌پل، بند امیر، بند شادوروان و سازه‌های هیدرولیکی سیراف—در فهرست WHIS، تنها یک رویداد فرهنگی نیست؛ یک تحول علمی، فنی، مدیریتی و هویتی است که پیامدهای آن از حوزه میراث فرهنگی فراتر می‌رود و به مدیریت آب، دیپلماسی علمی، اقتصاد محلی، هویت ملی و آینده مهندسی ایران گره می‌خورد. WHIS، برنامه جهانی کمیسیون بین‌المللی آبیاری و زهکشی (ICID)، سازه‌هایی را ثبت می‌کند که از نظر مهندسی، هیدرولیکی، تاریخی و نقش در توسعه کشاورزی، ارزش جهانی دارند. قرار گرفتن نام ایران در این فهرست یعنی چهار سازه ایرانی، نه‌تنها میراث ملی، بلکه نمونه‌های برجسته مهندسی آب جهان شناخته شده‌اند. این چهار سازه، هرکدام یک روایت مستقل از نبوغ مهندسی ایرانی‌اند. سی‌وسه‌پل، پل–بندی ۴۰۰ ساله که در دوره صفوی ساخته شد و علاوه بر نقش ارتباطی، جریان زاینده‌رود را تنظیم می‌کرد؛ سازه‌ای که معماری و مهندسی را در یک کالبد واحد جمع کرده و طراحی ۳۳ دهانه آن، یک محاسبه دقیق هیدرولیکی است. بند امیر، بند سنگی قفل‌شونده‌ای با قدمت ۱۵۰۰ سال که بدون ملات و تنها با مهندسی دقیق سنگ‌ها ساخته شده و هنوز هم یکی از پایدارترین سازه‌های مهار آب جهان است؛ سازه‌ای که توسعه کشاورزی فارس را ممکن کرد. شادوروان، بخشی از مجموعه شوشتر که یونسکو آن را شاهکار مهندسی باستان می‌داند؛ سازه‌ای چندمنظوره که آب را برای آسیاب‌ها، کشاورزی و مدیریت جریان هدایت می‌کرد و یکی از پیچیده‌ترین سیستم‌های هیدرولیکی جهان را شکل داد. و سیراف، شهری که در اقلیم خشک، با آب‌انبارها، کانال‌ها و چاه‌های هوشمندانه، مدیریت آب را به هنر تبدیل کرد؛ سازه‌ای که نشان می‌دهد چگونه می‌توان در سخت‌ترین شرایط اقلیمی، نظامی پایدار برای ذخیره و توزیع آب ساخت. این سازه‌ها در جهان مشابه دارند، اما نه در این مقیاس، نه با این دوام، نه با این پیچیدگی. 🔺مشروح یادداشت را اینجا بخوانید 👇👇👇 https://ebtekarjonoob.ir/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7/fa-IR/22810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C

فلرها؛ شعله‌هایی که سرمایه ملی را می‌سوزانند و آینده‌ای که می‌تواند متحول شود ✍️زهرا وصالی چند روز پیش رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان در سخنانی هشدار داد که ایران روزانه میلیون‌ها دلار گاز فلر را می‌سوزاند؛ گازی که می‌توانست به برق، خوراک پتروشیمی یا درآمد ارزی تبدیل شود. او گفت برای هر میلیون مترمکعب گاز همراه نفت که در مشعل‌ها می‌سوزد، حدود ۳۳۰ هزار دلار خسارت وارد می‌شود. این جمله ساده اما تکان‌دهنده، بار دیگر توجه‌ها را به یکی از قدیمی‌ترین چالش‌های صنعت نفت و گاز کشور جلب کرد: فلرینگ. فلر همان شعله‌های بزرگی است که در آسمان پالایشگاه‌ها و میادین نفتی دیده می‌شود. کارکرد اصلی آن ایمنی است؛ وقتی فشار در مخازن بالا می‌رود یا واحدی دچار مشکل می‌شود، گاز اضافی به فلر هدایت و سوزانده می‌شود تا خطر انفجار از بین برود. اما در ایران، نبود زیرساخت‌های جمع‌آوری و فرآورش، ترکیب نامناسب گاز همراه و ضعف قوانین الزام‌آور باعث شده فلرینگ از یک اقدام اضطراری به یک رویه روزمره تبدیل شود. به زبان ساده: فلرها هم سوپاپ ایمنی هستند و هم شعله‌های اتلاف سرمایه ملی. وضعیت ایران؛ اتلافی به بزرگی یک صنعت برآوردها نشان می‌دهد ایران روزانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز فلر می‌سوزاند. این معادل ۱۶ تا ۱۷ میلیون دلار در روز یا نزدیک به ۶ میلیارد دلار در سال است. این در حالی است که صنایع کشور با کمبود گاز روبه‌رو هستند، هر زمستان محدودیت مصرف خانگی و صنعتی خبرساز می‌شود و پتروشیمی‌ها از کمبود خوراک گلایه دارند. تناقض آشکار اینجاست: گاز می‌سوزد، در حالی که کشور به آن نیاز دارد. تجارب جهانی؛ فلرینگ یک انتخاب مدیریتی است کشورهای مختلف نشان داده‌اند که فلرینگ قابل کنترل است: - نروژ با ممنوعیت کامل فلرینگ روتین و وضع مالیات سنگین بر انتشار CO₂ توانسته تقریباً به صفر برسد. - برزیل با جریمه‌های سنگین و الزام شرکت‌ها به استفاده از گاز همراه، روند فلرینگ را معکوس کرده است. - آمریکا شرکت‌های نفتی را مجبور کرده پیش از تولید نفت، برنامه جمع‌آوری گاز ارائه دهند. - قطر با سرمایه‌گذاری عظیم، گازهای همراه را به خوراک LNG و پتروشیمی تبدیل کرده و از آن درآمد ارزی پایدار ساخته است. این کشورها نشان داده‌اند که فلرینگ یک «سرنوشت محتوم» نیست؛ یک انتخاب مدیریتی است. مزایا و دستاوردهای اقدام جمع‌آوری فلرها م

قنات سعدی قربانی چاه ۲۰۰ متری ✍️زهرا وصالی، ابتکارجنوب رئیس اداره فنی میراث فرهنگی فارس اعلام کرده که برای تأمین پایدار آب فضای سبز مجموعه سعدی، چاه ۲۰۰ متری با هزینه‌ای بالغ بر ۳.۵ میلیارد تومان حفر شده است. خبری که در ظاهر یک اقدام فوری برای جلوگیری از خشک شدن درختان به‌نظر می‌رسد، اما در واقع پرده از یک تناقض تلخ برمی‌دارد: برای حفظ سایه، ریشه را بریدند. قنات سعدی، سازه‌ای که قرن‌ها بدون پمپاژ، بدون انرژی و با منطق طبیعی زمین آب زلال را به باغ سعدیه رسانده بود، امروز خشکیده است. این خشکیدن یک پدیده طبیعی نیست؛ یک پدیده مدیریتی است. سطح آب زیرزمینی در محدوده سعدیه طی دو دهه اخیر به ۹۰ تا ۱۲۰ متر سقوط کرده، در حالی که قنات‌ها در عمق ۱۰ تا ۳۰ متر به سفره متصل‌اند. در شعاع دو کیلومتری سعدیه بیش از ۲۵۰ حلقه چاه مجاز و غیرمجاز فعال است؛ چاه‌هایی که هرکدام سالانه بین چند هزار مترمکعب آب برداشت می‌کنند. افت سالانه آبخوان شیراز حدود تقریبا" حدود یک متر برآورد می‌شود. در چنین شرایطی، قنات سعدی نه‌تنها خشک می‌شود، بلکه مسیرش نیز در معرض ریزش، رسوب‌گذاری و تخریب کامل قرار می‌گیرد. اما تناقض اصلی اینجاست: نهادی که باید از میراث حفاظت کند، برای حفظ بخشی از میراث، بخش دیگری از میراث را قربانی کرده است. چاه ۲۰۰ متری سعدیه، اگرچه امروز آب می‌دهد، اما فردا بحران می‌سازد. برداشت از سفره‌های عمیق، فشار بر منابع فسیلی را افزایش می‌دهد؛ منابعی که در صورت افت، قابل احیا نیستند. این برداشت خطر فرونشست را تشدید می‌کند؛ پدیده‌ای که شیراز طی سال‌های اخیر در محدوده هایی آن را تجربه کرده است. پمپاژ از عمق ۲۰۰ متر یعنی وابستگی کامل به انرژی و بودجه جاری: برق، تعمیر پمپ، استهلاک تجهیزات، هزینه عملیاتی سالانه. فضای سبز سعدیه از یک منبع پایدار به یک منبع پرریسک تبدیل شده است. .... ادامه‌مطلب را اینجا بخوانید 👇👇👇 https://ebtekarjonoob.ir/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7/fa-IR/22811/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B0%DB%B0-%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C.html

کابوسی در دوردست ، تن رودخانه خشک شیراز را هم لرزاند ✍️زهرا وصالی، شهر مردم هیچ‌کس حق ندارد خانه کسی را وقتی خواب است، خراب کند رودخانه ، حتی خشک یک سازه طبیعی زنده و زیستگاه گونه‌های گیاهی و جانوری فصلی‌ است. تصمیم شهرداری الیگودرز برای آسفالت‌کردن بستر رودخانه درون‌شهری، موجی از پرسش‌های جدی درباره مدیریت رودخانه‌های شهری در ایران برانگیخته است. این اقدام در ظاهر پاسخی به مشکلات بهداشتی و نیازهای شهری گذشته تلقی می‌شود، اما از منظر علمی، فنی، حقوقی، محیط‌زیستی، اقلیمی و اقتصادی، خطاهای بزرگی در آن نهفته است. رودخانه—حتی خشک—یک سازه طبیعی زنده است که رفتار آن تابع قوانین هیدرولوژی، هیدرولیک، زمین‌شناسی و اقلیم است، نه برداشت‌های ظاهری. در علم هیدرولوژی، رودخانه‌ها با «رفتار سیلابی» تعریف می‌شوند، نه با وجود یا عدم وجود آب در یک مقطع زمانی. رودخانه الیگودرز به‌دلیل فعال‌شدن در بارش‌های شدید، در دسته رودخانه‌های فصلی قرار می‌گیرد؛ رودخانه‌هایی که در جهان بیشترین سیلاب‌های ناگهانی را ایجاد می‌کنند. تجربه‌های تلخ در مراکش، امارات، پاکستان، آریزونا و جنوب ایران نشان داده که خطرناک‌ترین سیلاب‌ها دقیقاً در رودخانه‌هایی رخ می‌دهند که ماه‌ها خشک بوده‌اند. خشکی بستر، خطر را پنهان می‌کند، نه حذف. شرکت آب منطقه‌ای لرستان اعلام کرده است که عملیات آسفالت‌کردن بستر رودخانه بدون هماهنگی و مجوز وزارت نیرو آغاز شده و به همین دلیل متوقف شده است. بر اساس قانون توزیع عادلانه آب و آیین‌نامه بستر و حریم رودخانه‌ها، هرگونه دخل و تصرف—حتی در محدوده شهر—منوط به استعلام و موافقت کتبی وزارت نیرو است. بنابراین اقدام شهرداری علاوه بر ایراد فنی، ایراد قانونی دارد و در صورت وقوع حادثه، مسئولیت حقوقی و کیفری سنگینی متوجه مدیران شهری خواهد بود. شهرداری وجود سد حوضیان را دلیل حذف خطر سیلاب می‌داند، اما مهندسی آب چنین برداشتی را تأیید نمی‌کند. سدها تنها بخشی از سیستم کنترل سیلاب‌اند و نقش آن‌ها وابسته به شرایط بهره‌برداری، ظرفیت مخزن، وضعیت رسوب‌گذاری و بارش‌های شدید محلی است. در بسیاری از سیلاب‌های جهانی، آبراهه‌های فرعی سدها را دور زده و مسیر رودخانه‌های خشک را دوباره فعال کرده‌اند. هیچ سدی به‌تنهایی تضمین ایمنی کامل نیست. پوشاندن بستر رودخانه با مصالح نفوذناپذیر مانند آسفالت، از دید مهند

جواد مجابی؛ معماری یک ذهن چندلایه در سپهر ادبیات و هنر ایران ✍️ *زهرا وصالی درگذشت جواد مجابی خاموش شدن یکی از پیچیده‌ترین ذهن‌های چندساحتی فرهنگ معاصر ایران است؛ ذهنی که نه در یک ژانر می‌گنجید و نه در یک زبان. او از معدود چهره‌هایی بود که حضورشان تنها به تولید اثر محدود نمی‌شود؛ بلکه «نوعی نگاه» را در ادبیات و هنر ایران صورت‌بندی کرد؛ نگاهی که میان رشته‌ها پل می‌زد، میان زبان‌ها حرکت می‌کرد و جهان را با چند دستگاه ادراکی می‌دید. مجابی در دوره‌ای نوشت که ادبیات ایران میان سنت و مدرنیته در رفت‌وآمد بود. او نه در پی تقلید مدرنیته بود و نه در بند تکرار سنت؛ بلکه مدرنیته را به زبان خود ترجمه کرد و از دل این ترجمه، جهان‌بینی مستقلی ساخت. شعر، طنز و نقد هنر در آثارش محصول همین ایستادن در شکاف و تبدیل آن به گذرگاه است؛ گذرگاهی که بسیاری از نویسندگان پس از او از آن عبور کردند. در مجموعه‌های «از میان شیشه‌ها»، زبان برای او ابزار فاصله‌گذاری است. شیشه در این شعرها استعاره‌ای منفعل نیست؛ سازوکار شناخت است. جهان از پشت لایه‌ای دیده می‌شود که هم مانع است و هم امکان. این فاصله‌گذاری، امکان هم‌زیستی ایجاز، تصویرهای عصبی، طنز زیرپوستی و تلخی آرام را فراهم می‌کند. زبان در این شعرها نه برای بیان، بلکه برای تنظیم فاصله میان سوژه و جهان عمل می‌کند؛ فاصله‌ای که یکی از ویژگی‌های کمتر تحلیل‌شده‌ی شعر مجابی است. ساختار زبانی او بر پایه‌ی نحو تکه‌تکه، مکث‌های حساب‌شده و حذف‌های معنا‌دار بنا شده است. جمله در آثارش واحد نحوی نیست؛ واحد موسیقایی است. ریتم از تصویر می‌آید، نه از وزن. این ساختار، شعر و طنز او را در قلمرویی قرار می‌دهد که میان گفتار و تصویر معلق است و همین تعلیق، کیفیتی منحصربه‌فرد به زبان او می‌بخشد. طنز مجابی نیز از سنت طنز فارسی فاصله دارد. نه ادامه‌ی عبید است، نه گل‌آقا، نه طنز سیاسی روزنامه‌ای. او طنز را از قلمرو شوخی جدا می‌کند و به قلمروی هستی‌شناسی می‌برد. در پروژه «مردی که…»، طنز سازه‌ای فلسفی است؛ ابزاری برای مدل‌سازی ذهن انسان مدرن در موقعیت‌های حدی. «مردی که خودش را خورد» یا «مردی که خودش را نوشت» روایت نیستند؛ آزمایش‌های شناختی‌اند. این انتقال طنز از سطح سرگرمی به سطح تفکر، یکی از دستاوردهای مهم و کمتر دیده‌شده‌ی مجابی است؛ طنزی که به تعبیر خودش «جدی‌ترین شکل

جواد مجابی؛ معماری یک ذهن چندلایه در سپهر ادبیات و هنر ایران  ✍️ *زهرا وصالی ، شهر مردم درگذشت جواد مجابی خاموش شدن یکی از پیچیده‌ترین ذهن‌های چندساحتی فرهنگ معاصر ایران است؛ ذهنی که نه در یک ژانر می‌گنجید و نه در یک زبان. او از معدود چهره‌هایی بود که حضورشان تنها به تولید اثر محدود نمی‌شود؛ بلکه «نوعی نگاه» را در ادبیات و هنر ایران صورت‌بندی کرد؛ نگاهی که میان رشته‌ها پل می‌زد، میان زبان‌ها حرکت می‌کرد و جهان را با چند دستگاه ادراکی می‌دید. مجابی در دوره‌ای نوشت که ادبیات ایران میان سنت و مدرنیته در رفت‌وآمد بود. او نه در پی تقلید مدرنیته بود و نه در بند تکرار سنت؛ بلکه مدرنیته را به زبان خود ترجمه کرد و از دل این ترجمه، جهان‌بینی مستقلی ساخت. شعر، طنز و نقد هنر در آثارش محصول همین ایستادن در شکاف و تبدیل آن به گذرگاه است؛ گذرگاهی که بسیاری از نویسندگان پس از او از آن عبور کردند. در مجموعه‌های «از میان شیشه‌ها»، زبان برای او ابزار فاصله‌گذاری است. شیشه در این شعرها استعاره‌ای منفعل نیست؛ سازوکار شناخت است. جهان از پشت لایه‌ای دیده می‌شود که هم مانع است و هم امکان. این فاصله‌گذاری، امکان هم‌زیستی ایجاز، تصویرهای عصبی، طنز زیرپوستی و تلخی آرام را فراهم می‌کند. زبان در این شعرها نه برای بیان، بلکه برای تنظیم فاصله میان سوژه و جهان عمل می‌کند؛ فاصله‌ای که یکی از ویژگی‌های کمتر تحلیل‌شده‌ی شعر مجابی است. ساختار زبانی او بر پایه‌ی نحو تکه‌تکه، مکث‌های حساب‌شده و حذف‌های معنا‌دار بنا شده است. جمله در آثارش واحد نحوی نیست؛ واحد موسیقایی است. ریتم از تصویر می‌آید، نه از وزن. این ساختار، شعر و طنز او را در قلمرویی قرار می‌دهد که میان گفتار و تصویر معلق است و همین تعلیق، کیفیتی منحصربه‌فرد به زبان او می‌بخشد. طنز مجابی نیز از سنت طنز فارسی فاصله دارد. نه ادامه‌ی عبید است، نه گل‌آقا، نه طنز سیاسی روزنامه‌ای. او طنز را از قلمرو شوخی جدا می‌کند و به قلمروی هستی‌شناسی می‌برد. در پروژه «مردی که…»، طنز سازه‌ای فلسفی است؛ ابزاری برای مدل‌سازی ذهن انسان مدرن در موقعیت‌های حدی. «مردی که خودش را خورد» یا «مردی که خودش را نوشت» روایت نیستند؛ آزمایش‌های شناختی‌اند. این انتقال طنز از سطح سرگرمی به سطح تفکر، یکی از دستاوردهای مهم و کمتر دیده‌شده‌ی مجابی است؛ طنزی که به تعبیر خودش «ج