Postمارک سانفورد گرانووتر (Mark Granovetter)

مارک سانفورد گرانووتر (Mark Granovetter) جامعه‌شناس آمریکایی متولد ۱۹۴۳، از مهم‌ترین چهره‌های شکل‌گیری نظریه شبکه‌های اجتماعی است. او پس از دریافت کارشناسی از دانشگاه پرینستون و دکتری جامعه‌شناسی از هاروارد، بخش مهمی از فعالیت دانشگاهی خود را در دانشگاه استنفورد گذراند و پژوهش‌هایش عمدتاً بر رابطه میان افراد، شبکه‌های اجتماعی و نهادهای اجتماعی متمرکز بوده است. گرانووتر در سال ۱۹۷۳ با مقاله مشهور «قدرت پیوندهای ضعیف» نشان داد که روابط اجتماعی ضعیف، برخلاف تصور معمول، می‌توانند در انتقال اطلاعات میان گروه‌های اجتماعی نقشی بسیار مهم داشته باشند؛ زیرا یک آشنایی دور ممکن است پلی میان دو شبکه نسبتاً جدا از هم ایجاد کند و اطلاعات و فرصت‌هایی را منتقل کند که در روابط نزدیک و درون‌گروهی وجود ندارند. چند سال بعد، در مقاله «مدل‌های آستانه‌ای رفتار جمعی» (۱۹۷۸)، به مسئله‌ای مهم‌تر پرداخت: هر فرد می‌تواند آستانه‌ای برای پیوستن به یک رفتار جمعی داشته باشد؛ یعنی تا زمانی که تعداد یا نسبت معینی از دیگران دست به آن رفتار نزده باشند، خود او نیز وارد عمل نشود. تفاوت در آستانه افراد و نحوه قرار گرفتن آنها در شبکه می‌تواند باعث شود یک رفتار تقریباً متوقف بماند یا برعکس، به صورت آبشاری در یک جمع گسترش پیدا کند. گرانووتر از این مدل برای تحلیل پدیده‌هایی مانند شورش، اعتصاب، انتشار شایعه و نوآوری، رأی‌دهی و مهاجرت استفاده کرد. اهمیت او برای علم پیچیدگی در همین نقطه است: او نشان داد که برای فهم رفتار جمعی، نه ویژگی تک‌تک افراد به‌تنهایی کافی است و نه صرفاً میانگین رفتار آنها؛ بلکه ساختار روابط و نحوه برهم‌کنش افراد می‌تواند از قواعد و تفاوت‌های نسبتاً ساده، الگوهای بزرگ‌مقیاس و گاه ناگهانی ایجاد کند. بعدها گرانووتر این نگاه شبکه‌ای را به اقتصاد نیز گسترش داد و در مقاله مهم «کنش اقتصادی و ساختار اجتماعی: مسئله جای‌گرفتگی» نشان داد که کنش اقتصادی را نمی‌توان جدا از شبکه روابط اجتماعی و زمینه نهادی آن فهمید. به این ترتیب، گرانووتر یکی از حلقه‌های مهم گذار از مطالعه شبکه به مطالعه سرایت، آستانه، آبشار و پیدایش رفتار جمعی در شبکه‌های پیچیده است. https://t.me/complexitythinking