26 July 2026
27 July 2026
ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေနှင့် အဘိဓမ္မာ သင်ကြားချက်များအရ ဘက်တီးရီးယား (Bacteria)၊ ဗိုင်းရပ်စ် (Virus)၊ မှို (Fungi) နှင့် ရောဂါပိုးမွှားများ သည် တိရိစ္ဆာန်ဘုံ သို့မဟုတ် သံသရာ ၃၁ ဘုံထဲတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိပါ။
၎င်းတို့သည် သံသရာထဲ၌ ကျင်လည်နေသည့် "သတ္တဝါ" မဟုတ်ဘေး၊ "ဥတုဇ ရုပ်တရား" (ရူပခန္ဓာသက်သက်) များသာ ဖြစ်ကြသည်။
ကျမ်းဂန်များအရ ရှင်းလင်းချက် အကျဉ်းချုပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် -
၁။ သတ္တဝါဖြစ်ရန် လိုအပ်ချက်
ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာတွင် သံသရာ ၃၁ ဘုံ၌ ဖြစ်ပေါ်လှည့်ပတ်နေကြသော သတ္တဝါဟူသမျှသည် နာမ်တရား (စိတ်၊ စေတသိက်) နှင့် ရုပ်တရား တို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တိရိစ္ဆာန်ဘုံ၌ ရှိသော သတ္တဝါများသည် ငရဲ၊ တိရိစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊ အသူရကာယ်ဟူသော အပါယ် ၄ ဘုံ တွင် ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းတို့၌ ခံစားသိရှိနိုင်သော စိတ် (နာမ်ခန္ဓာ)၊ ကံ၊ ကမ္မဇရုပ် နှင့် ဇီဝိတိန္ဒြေ (ရုပ်ဇီဝိတ) တို့ ရှိကြသည်။
၂။ ဘက်တီးရီးယားနှင့် ရောဂါပိုးများ၏ သဘာဝ
ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ် စသည့် ပိုးမွှားများသည် သိပ္ပံနည်းကျ အသက်ရှိကြောင်း (Biological Life) သတ်မှတ်ထားသော်လည်း၊ ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာအရ ဇီဝိတရုပ် (ဇီဝိတိန္ဒြေ) သို့မဟုတ် စိတ်/နာမ် မရှိပါ။
၎င်းတို့သည် ဥတု (အပူ/အအေး/ဓာတ်များ) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော "ဥတုဇရုပ်" မျှသာ ဖြစ်သည်။
သစ်ပင်၊ ပန်းမန်၊ ရေ၊ လေ၊ သတ္တုများကဲ့သို့ပင် ရုပ်သက်သက် သဘာဝတရားများ ဖြစ်ကြသည်။
၃။ စာပေလာ ပိုးမွှားများ (ပါဏနှင့် ဥတုဇရုပ်)
မြတ်စွာဘုရားရှင် ဝိနည်းတော်များတွင် မိန့်ဆိုထားသော "စိတ္တကပိုး၊ ကာယကပိုး" (သို့မဟုတ် ပိဋကတ်တော်လာ အဏ္ဍဇ၊ ဇလာဗုဇ၊ သံသေဒဇ စသည့် တိရိစ္ဆာန်မျိုးများ) သည် မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ မမြင်နိုင်သည်ဖြစ်စေ စိတ်နှင့် ကံကြောင့်ဖြစ်သော တကယ့် တိရိစ္ဆာန်သတ္တဝါငယ်များ ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာက ခေါ်ဆိုသည့် ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ် နှင့် ရောဂါပိုးမွှား အများစုမှာ စိတ်/နာမ်မရှိဘဲ ဥတုကြောင့် လှုပ်ရှားရွေ့လျားနေသည့် ဥတုဇ ရုပ်အစုအဝေးများ ဖြစ်သည့်အတွက် တိရိစ္ဆာန်ဘုံထဲ၌ မပါဝင်ပါ။
28 July 2026